Said Ahmad

Said Ahmad (asl ismi Saidahmad Husanxöjayev; 1920-yil 10-iyun, Toşkent — 2007-yil 5-dekabr, Toşkent) — özbek yozuvçisi va dramaturgi. Özbekiston Qahramoni (1999) va Özbekiston xalq yozuvçisi (1980).

Said Ahmad 1920-yil 10-iyunda Toşkentning Samarqand darvoza mahallasida tuğilgan. Uning bolaligi Elbek, Oybek, Ğafur Ğulom kabi adiblar davrasida ötgan. Adabiyotga kirib kelgunça u köp sohalarda özini sinagan: agitplakatlar yozgan, rassomlik maktabiga qatnagan, fotoçi Pensonga şogird tuşgan, gazetalarga xabarlar yozgan. Nizomiy nomidagi pedagogika institutida bir muddat öqigan.

1941-yilda „Muştum“ jurnalida işlagan, 1942–1943-yillarda respublika radiosida, 1943–1947-yillarda „Qizil Özbekiston“ gazetasida, 1948–1950-yillarda „Şarq yulduzi“ jurnalida mehnat qilgan.

Manbalar bu davr haqida turliça ma'lumot beradi. Özbek Vikipediyasiga köra, u 1947-yilda „xalq duşmani“ sifatida hibsga olingan va Stalin vafotidan söng oqlangan; şu manbaning boşqa joyida 50-yillar boşida bir neça yil qamalgani aytiladi. Rus Vikipediyasiga köra, u 1950-yil may oyida hibsga olinib, 10 yilga ozodlikdan mahrum etilgan, Stepla­gda (Jezqazğon) rassom bölib işlagan va 1955-yil 18-martda ozod qilingan.

Onasi Zulfiyaxon savodli, xuşxat ayol bölgan. Otasi Xusanxöja 1938-yil bahorida NKVD xodimlari tomonidan hibsga olingan; Said Ahmad uni boşqa körmagan va 22 yildan keyin otasi tergovda vafot etganini bilgan. Rus Vikipediyasiga köra, turmuş örtoği şoira Saida Zunnunova, qizi Nodira Xusanxöjayeva.

Birinçi hikoyalar töplami „Tortiq“ 1940-yilda çiqqan. Keyin „Er yurak“ (1942), „Farğona hikoyalari“ (1948), „Çöl burguti“ (1960) va boşqa töplamlari naşr etilgan. U hikoyanavis va hajviyaçi sifatida tanilgan; „Çöl burguti“, „Loçin“, „Turnalar“, „Qoraköz Majnun“ kabi hikoyalari, „Sobiq“, „Qoplon“, „Xandon pista“ singari hajviyalari bor.

Qissalari orasida „Qadrdon dalalar“ (1949) va „Hukm“ (1958) bor. „Ufq“ trilogiyasi (1964–1974) Ikkinçi jahon uruşi va undan keyingi yillar voqealarini qamrab oladi. „Jimjitlik“ romani (1988) şe'ro davrining içki dramalarini tasvirlaydi.

Komediyalari — „Kelinlar qözğoloni“ (1976) va „Kuyov“ (1986) — sahnalaştirilgan; birinçisi köp mamlakatlarda qöyilgan. „Ufq“ asosida „Özbekfilm“da „Muhabbat mojarosi“ filmi (1970) yaratilgan.

Mustaqillik yillarida „Xandon pista“ (1994), „Bir öpiçning bahosi“ (1995), „Yöqotganlarim va topganlarim“ (1998), „Qoraköz majnun“ (2001), „Kiprikda qolgan tong“ (2003) kitoblari va uç jildli „Tanlangan asarlar“ (2000) çop etilgan. „Yöqotganlarim va topganlarim“da Oybek, Ğafur Ğulom, Mirtemir, Şayxzoda, Saida Zunnunova kabilar haqida xotiralar bor.

Özbekiston Qahramoni (1999), Hamza nomidagi Davlat mukofoti (1977), „Buyuk xizmatlari uçun“ (1997) va „Döstlik“ ordenlari bilan taqdirlangan. 2013-yil 10-iyunda Toşkentda unga va Saida Zunnunovaga haykal örnatilgan.

Said Ahmad 2007-yil 5-dekabrda 87 yoşida vafot etgan va Çiğatoy qabristoniga dafn etilgan.