Sidqiy Xondayliqiy
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Sidqiy Xondayliqiy (taxallusi; asl ismi Sirojiddin Maxdum Mirzohidoxund öğli; 1884, Xondayliq qişloği — 1934) — özbek şoiri, xattoti va tarjimoni. ÖzME'ga köra, u hozirgi Böstonliq tumanidagi Xondayliq qişloğida tuğilgan va 1917-yilgi Rossiya inqilobi voqealarini keng epik planda tasvirlagan dastlabki asar — «Rusiya inqilobi» dostonining muallifi sifatida tanilgan.
Hayoti va kasbi
13ÖzME'ga köra, Sidqiy yoşligida arab va fors tillarini örgangan. Xattotlikka qiziqib, öz davrining maşhur kotibi Muhammad Şohmurod (1850–1922) qölida tahsil olgan. Xattotlik bilan birga toşga işlov beriş, unga naqş va bezak tuşiriş, surat çiziş va muhr yasaş bilan ham şuğullangan. Uning köçirgan devon, bayoz va risolalari, yasagan muhrlarining nusxalari, toşlavhalari hamda çizgan suratlari, jumladan, Töyçi Hofiz va Tavallo suratlari xususiy va davlat kutubxonalarida saqlanadi.
Şe'riyati
13Şe'r yozişni u xattotlik bilan parallel ravişda boşlagan. ÖzME'ga köra, şoir sifatida şakllanişida Kamiy katta rol öynagan, u Kamiy boşçiligidagi adabiy davralarda faol qatnaşgan. Ilk şe'rlarini «Şuhrat» va «Şevan» (nola, fiğon) taxalluslari bilan yozgan; ular «Tuhfai Şavkat» (1913) va «Savğoti Şavkat» (1914) töplamlarida bosilgan. Keyinçalik barça asarlarini Sidqiy Xondayliqiy taxallusi bilan e'lon qilgan.
Lirik şe'rlarida u mumtoz adabiyotdagi insoniy muhabbat va odamiylik an'analarini davom ettirgan. ÖzME'ga köra, ijodining salmoqli qismini hajviy va ijtimoiy şe'rlar taşkil etadi; «Muhoraba», «Yaşasun yoşlar», «Toza hurriyat» kabi şe'rlari davrning muhim voqealariga atalgan. Mardikorlik voqealariga bağişlab ham asarlar yozgan.
«Rusiya inqilobi» dostoni
13Sidqiyning eng maşhur asari — 1917-yil martida yozilgan «Rusiya inqilobi» dostoni. ÖzME uni Rossiyadagi inqilob voqealarini keng epik planda tasvirlagan dastlabki asar deb baholaydi. Doston 1502 misradan iborat, ulardan 72 tasi fors-tojik tilida, qolgani özbek tilida yozilgan. Voqealar 23-fevral — inqilobning birinçi kunidan boşlab kunma-kun bayon qilinadi. Şoir inqilobni xursandçilik bilan kutib olgan bölsa-da, uning natijalaridan qoniqmagan; doston barçani birlik va hamjihatlikka çaqiriş bilan yakunlanadi. Xuddi şu ğoya 1918-yilda yozilgan «Umidi ittifoq» tarji'bandida ham davom etadi.
Nasriy asarlari va tarjimalari
13ÖzME'ga köra, Sidqiy «Tazkirai imomi A'zam», «Mulla Sidqiy Xondayliqiyning yuz nasihati», «Mezoni şariat», «Zarbulmasali Sidqiy», «Holoti Sidqiy» kabi asosan diniy-axloqiy mavzudagi nasriy asarlar yozgan. U «Hikoyai latifa», «Bahrom va malikai Gulandom», «Ajoyib ul-maxluqot», «Öğri va qozi» hamda Sa'diyning «Böston» asarini özbek tiliga ögirgan. Uning 20 dan ortiq bosma va qölyozma asari Özbekiston Fanlar akademiyasi Şarqşunoslik institutida saqlanadi. Uning asarlari «Navbahor» (1984) va «Tanlangan asarlar» (1998) nomli kitoblarda naşr etilgan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Sidqiy Xondayliqiy // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/3587 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APASidqiy Xondayliqiy. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/3587
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/3587
Zamondoşlari
Manbalar
1 ta manba- 1ÖzME, 7-jild, 340-b.manbaa.uz · ÖzME, 7-jild, 340-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.