Nikolay Vasilyeviç Gogol
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Nikolay Vasilyeviç Gogol (1809–1852) — rus yozuvçisi va dramaturgi. ÖzME uni rus adabiyotida tanqidiy realizm yönalişining asosçisi sifatida tavsiflaydi. «Revizor» komediyasi va «Ölik jonlar» doston-romani uning eng maşhur asarlari hisoblanadi.1
Bolaligi va yoşligi
13Gogol 1809-yil 20-martda (yangi uslubda 1-aprelda) Poltava guberniyasining Mirgorod uyezdida tuğilgan. Rusça Vikipediyaga köra, uning tuğilgan joyi Soroçinsi qişloği (hozirgi Ukrainada) bölib, oila asli kazaklardan kelib çiqqan mayda zodagonlar edi; yozuvçining otasi uy teatri uçun pyesalar yozgan va bu uning teatrga qiziqişiga sabab bölgan deb taxmin qilinadi. Bolalikdagi qişloq hayoti taassurotlari keyinçalik uning ukrain hayotidan olingan qissalariga asos bölgan.
1821–1828-yillarda Gogol Nejin gimnaziyasida öqigan. Rusça Vikipediyaga köra, u yaxşi öqimagan, ammo rasm va adabiyotga havas qöygan, döstlari bilan qölyozma jurnal çiqargan. ÖzME'ga köra, gimnaziyadan söng u Peterburgga kelgan, rasm çizgan va havaskorlar teatrida qatnaşgan. 1829-yilda V. Alov taxallusi bilan bosilgan «Gans Kyuxelgarten» dostoni salbiy baho olgaç, u qisqa muddat çet elga ketgan, qaytgaç esa davlat idoralarida xizmat qilgan.
Ijodiy kamoloti
13ÖzME'ga köra, 1831-yildagi A. S. Puşkin bilan uçraşuv Gogol hayotida burilişga sabab bölgan. «Dikanka yaqinidagi qişloq oqşomlari» (1831–1832) hikoyalar töplami unga şuhrat keltirgan: unda ukrain qişloğining turmuşi, urf-odatlari, xalq afsonalari va hazili jonli tasvirlangan. 1834-yilda u Sankt-Peterburg universitetida umumiy tarix kafedrasida dars bergan.
1835-yilda «Mirgorod» va «Arabeskalar» töplamlari çiqqan. Birinçisiga «Taras Bulba» qissasi va «Viy» kirgan, ikkinçisida «Nevskiy prospekti», «Portret», «Telbaning xatlari» kabi Peterburg qissalari bor. 1836-yilda sahnaga qöyilgan «Revizor» komediyasida amaldorlar orasidagi poraxörlik va mansabparastlik keskin kulgi ostiga olingan. Rusça Vikipediyaga köra, «Şinel» qissasini u Rimda yakunlagan.
Çet eldagi yillar va «Ölik jonlar»
13Rusça Vikipediyaga köra, 1836-yil iyunda Gogol çet elga ketib, tanaffuslar bilan qariyb ön yil Germaniya, Şveytsariya, Fransiya va ayniqsa Italiyada yaşagan; Rim unga ikkinçi vatan bölib qolgan. Aynan şu yerda u 1835-yilda Peterburgda boşlagan «Ölik jonlar» ustida işlagan. Asarning birinçi jildi 1842-yilda Moskvada çop etilgan. ÖzME uni Gogol ijodining çöqqisi deb ataydi: unda öşa davr Rossiya hayotining keng manzarasi berilgan.
Söngi yillari
13Keyingi yillarda Gogolning diniy-axloqiy qaraşlari kuçaygan. 1847-yilda e'lon qilingan «Döstlar bilan yozişmalardan tanlangan parçalar» kitobi V. G. Belinskiyning keskin tanqidiga uçragan. Rusça Vikipediyaga köra, 1848-yilda Gogol Quddusga ziyoratga borgan, keyin Moskvada yaşab, «Ölik jonlar»ning ikkinçi jildi ustida işlagan. 1852-yil fevral boşida u qölyozmalarini yoqib yuborgan va oradan köp ötmay, 21-fevralda (yangi uslubda 4-martda) Moskvada vafot etgan.
Özbek tilida
13ÖzME'ga köra, «Revizor» Kibriyo Qahhorova va Abdulla Qahhor tarjimasida, «Ölik jonlar» Rustam Abdurahmonov tarjimasida (1959), «Ivan Ivanoviç bilan Ivan Nikiforoviç qanday urişib qolgani haqida qissa» N. Alimuhamedov tarjimasida (1972) özbek tilida bosilgan. «Revizor» va «Uylaniş» pyesalari Özbekiston teatrlarida sahnalaştirilgan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Nikolay Vasilyeviç Gogol // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/3613 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APANikolay Vasilyeviç Gogol. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/3613
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/3613
Zamondoşlari
Manbalar
2 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Гоголь, Николай Васильевичru.wikipedia.org
- 2ÖzME, 3-jild, 378-b.manbaa.uz · ÖzME, 3-jild, 378-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.