Paxtaobod tumani

Paxtaobod tumani — Özbekistonning Andijon viloyati tarkibidagi tuman, viloyatning şimoli-şarqiy qismida, Qirğiziston çegarasi yaqinida joylaşgan. Ma'muriy markazi — Paxtaobod şahri. ÖzME'ga köra, tuman maydoni 0,29 ming km² ga teng. Özbekça Vikipediya tuman markazi viloyat markazi Andijondan taxminan 24 km şimoli-şarqda, dengiz sathidan 300 metrçalik balandlikda turganini va unga 1975-yilda şahar maqomi berilganini qayd etadi.12

Tuman 1926-yil 29-sentabrda tuzilgan. 1962-yil 24-dekabrda u qöşni Izboskan tumaniga qöşib yuborilgan va qariyb sakkiz yil uning tarkibida bölgan. 1970-yil 7-dekabrda Paxtaobod tumani qaytadan alohida ma'muriy birlik sifatida tiklangan.

ÖzME'ga köra, tuman şimol va şimoli-şarqda Qirğizistonning Jalolobod viloyati, ğarbda Izboskan, janubda Andijon tumani bilan çegaralanadi; şarqda esa 58 km li qismi Qirğiziston hududiga tutaşadi. Hudud Norin va Qoradaryo oraliğidagi yassi tekislikda yotadi, yer yuzasi ğarbdan şarqqa tomon asta kötarilib boradi, örtaça balandlik 260 m atrofida. Tuproqlarning asosiy qismi böz tuproq; daryo va soy böylarida ötloqi-böz, botqoq-ötloqi va botqoq tuproqlar uçraydi.

Tuman hududidan Qoradaryo, Tentaksoy va Moylisoy oqib ötadi, ularning qirğoqlari ayrim joylarda harsang toş bilan mustahkamlangan. Ekinzorlar Qoradaryo va Moylisoydan suv oladi; ÖzME'ga köra, «Döstlik» va «Olmaydon» nasos stansiyalari qurilgaç, Norin daryosidan ham suv tortiladigan bölgan. Iqlimi keskin kontinental: yanvarning örtaça harorati −3,5°, iyulniki 26,7°, eng past qayd etilgan harorat −26°, eng yuqorisi 42°. Ösuv davri 217 kun, yillik yoğin 300–400 mm bölib, asosan qiş va bahorda tuşadi. Adirlarda efemer ösimliklar, zax yerlarda qamiş, qöğa va qiyoq ösadi. Hayvonot dunyosida kemiruvçilar, quyon, böri, tulki, qobon, börsiq, sudralib yuruvçilar va turli quşlar bor.

ÖzME ma'lumotiga köra, 2003-yilda tumanda 137,9 ming kişi yaşagan: 23,2 mingi şaharda, 114,7 mingi qişloqda; ziçlik 1 km² ga 475 kişini taşkil etgan. Özbekça Vikipediya 2009-yil uçun 165 ming kişi raqamini keltiradi. Aholining köpçiligi özbeklar, ular bilan birga uyğur, qirğiz, tojik, tatar va ruslar ham yaşaydi. Tuman bitta şahar (Paxtaobod) va beşta qişloq fuqarolari yiğini — Böston, Ittifoq, Madaniyat, Paxtakor va Uyğur — dan iborat.

Tuman iqtisodiyotida qişloq xöjaligi yetakçi: paxta, ğalla, sabzavot va poliz ekinlari yetiştiriladi, boğdorçilik va çorvaçilik rivojlangan. ÖzME'ga köra, 2003-yilda jami 17,4 ming ga ekin maydonining 8,2 ming ga qismiga paxta, 6,8 ming ga qismiga don ekilgan, mevazorlar 996 ga ni egallagan. Sanoatdan paxta tozalaş zavodi, poyabzal fabrikasi, temir-beton buyumlari korxonasi va köplab kiçik korxonalar qayd etilgan.

Tumanda 41 umumta'lim maktabi, litsey, gimnaziya, sport va musiqa maktablari, kasb-hunar kollejlari, 44 kutubxona, madaniyat va istirohat boğlari hamda stadion bor. Özbekiston xalq şoiri Habibiyning uy-muzeyi şu tumanda joylaşgan. Hududdan Andijon — Tentaksoy temir yöli hamda Andijon — Jalolobod va Öş — Bişkek avtomobil yöllari ötadi. ÖzME tumandagi bir neça ziyoratgohni ham sanaydi. «Davr sadosi» tuman gazetasi 1935-yildan çiqadi.