Zangiota
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Zangiota (asl ismi Oyxöja ibn Toşxöja; vafoti 1258) — Toşkent vohasida yaşab ötgan Tasavvuf namoyandasi, yassaviya tariqatining taniqli şayxi. ÖzME'ga köra, u Arslonbobning avlodlaridan bölgan. Tuğilgan yili ma'lum emas. Rusça Vikipediyada uning töliq nasabi Oyxöja ibn Tojxöja ibn Mansur tarzida berilgan.1
Ismi
13ÖzME'ga köra, şayx arab naslidan bölib, terisi qoramtir bölgani uçun xalq orasida «zangi» (arabça «zanj» — qora tanli) laqabi bilan tanilgan; himmati baland bölgani uçun unga hurmat yuzasidan Zangibobo Himmatiy deb ham murojaat qilingan. Rusça Vikipediya «Zangiota» laqabini «qora ota» deb izohlaydi.
Hayoti
13ÖzME'da uning Toşkentdagi Samarqand darvoza atrofidagi, hozir ham Zangiota deb ataladigan mahallada tuğilgani haqida taxmin keltiriladi. Dastlabki bilimni otasidan olgan, otasi vafotidan söng Ahmad Yassaviyning xalifasi Hakim ota (Sulaymon Boqirğoniy) xizmatiga borgan. Bir neça yil ustoz yonida bölib, tariqatning sirlari va odobini örgangan, söng ona yurti — Şoş vohasiga qaytib, xalqni axloqiy va ma'naviy jihatdan tarbiyalaş bilan şuğullangan, köplab şogirdlar yetiştirgan. Rusça Vikipediya uni Yassaviyning beşinçi muridi sifatida tilga oladi.
ÖzME'ga köra, Zangiota umrining katta qismi möğullar bosqini davriga töğri kelgan. Bu oğir yillarda u va uning izdoşlari halollik, mehnatsevarlik, adolat, mehr-şafqat va vatanga sadoqat ğoyalarini tarğib qilgan. Şayx podaçilik bilan tirikçilik qilib, peşona teri bilan topilgan rizq bilan yaşagan, namoz va zikrni tark etmagan. Rivoyatga köra, Hakim ota vafotidan keyin uning beva xotini Anbar bibiga uylanib, farzandlar körgan.
Şogirdlari va xotirasi
13ÖzME uning muridlari — Uzun Hasan ota, Sayyid ota, Sadr ota va Badr otaning Daşti Qipçoq, Volgaböyi va Ural etaklaridagi turkiy xalqlar orasida islom tarqalişiga hissa qöşganini qayd etadi. Zangiotaning karomatlari haqida Xöja Ahror, şoirlar Maxtumquli va Kamiy Toşkandiy yozib qoldirgan, xalq orasida köplab rivoyatlar yaratilgan.
Zangiota majmuasi
13Zangiota va Anbar bibi Toşkent viloyatidagi Zangiota qişloğida dafn etilgan, qabrlari ustida maqbaralar va yonida masjid hamda madrasa barpo etilgan. Rusça Vikipediyaga köra, maqbaralar 14-asrning 90-yillarida Amir Temur davrida qurilgan deb hisoblanadi. Majmua tarkibiga Zangiota maqbarasi, Namozgoh masjidi, 18–19-asrlarga oid madrasa hujralari joylaşgan hovli va Anbar bibi maqbarasi bor qabriston kiradi. 1990-yillardan majmua yana ziyoratgoh sifatida faoliyat yurita boşlagan, 2013-yildan keyin hududi kengaytirilib, yangi masjid va minora qurilgan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Zangiota // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/3923 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAZangiota. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/3923
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/3923
Manbalar
2 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Мавзолей Зангиатаru.wikipedia.org
- 2ÖzME, 3-jild, 26–27-b.manbaa.uz · ÖzME, 3-jild, 26–27-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.