Vobkent

Vobkent — Buxoro viloyatidagi şahar, Vobkent tumanining ma'muriy markazi. ÖzME'ga köra, u 1981-yildan şahar maqomiga ega. Nomi öğuz şevasidagi «vob» yoki «vahobkent» sözidan kelib çiqqan deb izohlanadi va «böz, qöriqdagi qişloq» ma'nosini anglatadi. Vobkent mintaqaning qadimiy aholi punktlaridan biri hisoblanadi; şaharning eng maşhur yodgorligi — Vobkent minorasi.1

ÖzME ma'lumotiga köra, örta asrlarda Vobkent atrofida bir neça qişloq-qörğonlar bölgan. Şulardan biri — ğarbdagi Narşax qişloği bölib, 10-asr tarixçisi Narşaxiy aynan şu yerda tuğilgan; bu qişloq Muqanna qözğolonining markazlaridan biri ham bölgan. Rusça Vikipediyaga köra, Vobkent arablar yurişlaridan oldin paydo bölgan deb taxmin qilinadi, şaharning gullab-yaşnaşi esa qoraxoniylar davriga töğri keladi.

ÖzME'ga köra, 14-asr hujjatlarida Vobkent öz qozisiga ega qasaba, ya'ni şahar sifatida Vobkana nomi bilan tilga olinadi. 16-asrdan u Vobkana va Komot degan ikki nom bilan yuritilgan. 17-asr tarixçisi Mahmud ibn Valining «Bahr ul-asror» asarida tuman Komot deb atalgan, 18-asrda Mirzo Badening «Majma' al-arqom» kitobida ham Vobkent haqida ma'lumot bor. 19-asrning ikkinçi yarmiga oid vaqf hujjatlariga köra, Komot tumanidagi Narçoq (Narşax) qişloğida hunarmandlar köp bölgan. Rusça Vikipediyaga köra, Vobkent minorasi 1196–1198-yillarda qurilgan, temuriylar va şayboniylar davrida bu yerda tanga zarb qilinadigan zarbxona işlagan. Qadimda şaharda madrasa, hammom, jome masjidi, Köhna Vobkand va Vobkand qörğoni kabi inşootlar bölgan, biroq ular bizgaça saqlanmagan.

Vobkent Buxoroni Samarqand va Toşkent bilan boğlaydigan avtomobil yöli böyida joylaşgan. ÖzME'ga köra, şahar örtasidan Zarafşon daryosining tarmoği Vobkent daryosi kesib ötadi, eng yaqin temir yöl stansiyasi Buxoroda, şahardan 28 km uzoqlikda. 2001-yilda aholisi qariyb 16 ming kişi bölgan; köpçiligi özbeklar, şuningdek rus, tojik, tatar va ozarbayjonlar ham yaşaydi.

ÖzME ma'lumotiga köra, şaharda tuman taşkilotlari, paxta punkti, hunarmandçilik va badiiy buyumlar sexi faoliyat körsatadi. 1993-yilda 120 örinli viloyat soğlomlaştiriş markazi oçilgan. Vobkentda 600 örinli qişloq xöjaligi kasb-hunar kolleji, umumiy ta'lim maktablari, stadion, davolaş muassasalari, bozor, kutubxona, madaniyat uyi, mehmonxona va kinoteatrlar bor.