Abduqodir Hayitmetov
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Abduqodir Hayitmetov (Abduqodir Hojimetoviç Hayitmetov; 1926–2005) — özbek adabiyotşunos olimi, Alişer Navoiy ijodining yirik tadqiqotçisi. ÖzME'ga köra, u 1926-yil 27-mayda Danğara tumanidagi Qiyoliqum qişloğida tuğilgan va 2005-yil 7-mayda Toşkentda vafot etgan. Filologiya fanlari doktori (1965), professor (1970), Özbekistonda xizmat körsatgan fan arbobi (1978).
Hayoti va ilmiy faoliyati
13ÖzME ma'lumotiga köra, Hayitmetov 1949-yilda Örta Osiyo universitetining şarqşunoslik fakultetini tamomlagan. Butun ilmiy faoliyati Özbekiston Fanlar akademiyasining Til va adabiyot instituti bilan boğliq bölgan: u bu yerda kiçik ilmiy xodim (1953–1957), katta ilmiy xodim (1957–1967), direktorning ilmiy işlar böyiça örinbosari va bölim mudiri (1967–1970, 1971–1998), ilmiy maslahatçi (1998–2003) va 2003-yildan yetakçi ilmiy xodim bölib işlagan.
Ensiklopediyaga köra, uning adabiy faoliyati 1950-yillarda hikoya va maqolalar yoziş bilan boşlangan, keyinçalik esa olim butunlay ilmiy tadqiqotga ötgan.
Navoiyşunoslik
13Hayitmetovning asosiy ilmiy yönalişi — Alişer Navoiy merosini örganiş. ÖzME'ga köra, «Alişer Navoiyning adabiy-tanqidiy qaraşlari» (1959), «Navoiy lirikasi» (1961), «Navoiyning ijodiy metodi» (1963), «Navoiy dahosi» (1970), «Hayotbaxş çaşma» (1974) va «Navoiyxonlik suhbatlari» (1993) kabi asarlari bilan u navoiyşunoslikni yangi bosqiçga kötargan. Olim «Şarq adabiyotining ijodiy metodi tarixidan» nomli tadqiqot ham yaratgan. U Navoiyning «Hayrat ul-abror» va «Farhod va Şirin» dostonlarining nasriy bayonini tayyorlab naşr ettirgan, şoirning 15 va 20 jildlik asarlar töplamlarini tuzişda faol qatnaşgan.
Adabiyot tarixi böyiça işlari
13ÖzME'ga köra, olim faoliyatining muhim qismi özbek mumtoz adabiyoti tarixini yaratiş bilan boğliq. Uning rahbarligi va bevosita iştirokida özbek tilida beş jildlik (1977–1980) va rus tilida ikki jildlik (1991–1992) «Özbek adabiyoti tarixi» yaratilgan. Bundan taşqari, u tört jildlik «Özbek adabiyoti» majmuasi va uç jildlik «Özbek poeziyasi antologiyasi»ni tuzişda iştirok etgan. Keyingi asarlari orasida «Tabarruk izlar izidan» (1979), «Meros va ixlos» (1985) va «Temuriylar davri özbek adabiyoti» (1996) kitoblari bor.
Mukofotlari
13ÖzME ma'lumotiga köra, Hayitmetov ikki marta — 1967 va 1992-yillarda Beruniy nomidagi Özbekiston Davlat mukofotiga sazovor bölgan, 2003-yilda «Buyuk xizmatlari uçun» ordeni bilan taqdirlangan. Uning hayoti va ilmiy faoliyatiga bağişlangan biobibliografik körsatkiç 1986-yilda naşr etilgan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Abduqodir Hayitmetov // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/3964 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAAbduqodir Hayitmetov. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/3964
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/3964
Zamondoşlari
Manbalar
1 ta manba- 1ÖzME, 11-jild, 52-b.manbaa.uz · ÖzME, 11-jild, 52-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.