Nur Saidbek
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Nur Saidbek (tuğilgan yili noma'lum – 1467) — temuriylar davridagi nufuzli amir, Mirzo Uluğbek va Abu Said mirzo xizmatida bölgan harbiy-siyosiy arbob. ÖzME'ga köra, u bilqut qabilasidan çiqqan, Amir Temur, Şohrux va Uluğbekka xizmat qilgan amir Şohmalikning öğli hamda «Şayboniynoma» dostoni muallifi, tarixçi şoir Muhammad Solihning otasi bölgan. Uning hayoti XV asr örtalarida Movarounnahrda kuçaygan toj-taxt kuraşlarining yorqin misoli hisoblanadi.
Uluğbekdan keyingi isyon
13ÖzME ma'lumotiga köra, Nur Saidbek dastlab Uluğbek saroyida xizmat qilgan. 1449-yilda Uluğbek öldirilgaç, u boşqa çiğatoy beklari kabi otasining qotili Abdullatifga, keyinroq esa 1451-yildan hokimiyatni egallagan Abu Said mirzoga böysunmagan. Buxoro viloyatidagi Nur qişloği atrofidagi toğlarni panoh qilib, Samarqand va Buxoro yerlariga tez-tez hujum uyuştirgan.
Abu Said uni murosaga keltiriş uçun bir neça bor elçilar, şu jumladan, nufuzli şayx Xoja Ahrorni yuborgan. Amir ularning taklifini qabul qilmagaç, Samarqand qöşini uni Nurdan siqib çiqargan. Köp ötmay Nur Saidbek Abu Said huzuriga özi kelib boş egan, keçirilgan va tumanboşi lavozimiga tayinlangan.
Muhammad Jögiy tomonida
13ÖzME'ga köra, 1460-yilda Nur Saidbek qöşini Xorazm orqali Xurosonga bostirib kirgan Husayn Boyqaroga qarşi jönatilgan. Ammo Sabzavor yölida u ortiga qaytib, Şohruxiya yaqinida Abu Saidga qarşi kötarilgan Uluğbekning nabirasi Muhammad Jögiyga qöşilgan. Köçmanlar yordamiga tayangan Muhammad Jögiy bu paytda Turkiston, Sayram, Toşkent va Şohruxiyani egallab olgan edi. Nur Saidbek 1462-yilgaça uning xizmatida bölgan. Abu Said faqat Xoja Ahrorning vositaçiligi bilan 1462-yil oktabrida Şohruxiyani olib, isyonga barham bergan.
Xorazm hokimligi va qatl etiliş
13Yana keçirilgan amir Xorazm hokimi etib tayinlangan. ÖzME'ga köra, Husayn Boyqaro Daşti Qipçoqdan Xorazmga hujum qilganda, Nur Saidbek viloyatni himoya qilişda jiddiy xatolarga yöl qöygan. Natijada lavozimidan olinib, Hirotga çaqirtirilgan va u yerda qatl etilgan. Öğli Muhammad Solihning yozişiça esa, u bir muddat Marvda yaşagan va Husayn Boyqaroning farmoni bilan şu şaharda qatl qilingan.
Manbalar
13Nur Saidbek haqidagi asosiy ma'lumotlar uning öğli Muhammad Solih asarlarida va temuriylar davri solnomalarida saqlangan. ÖzME bu mavzuni yoritişda V. V. Bartold asarlari va B. A. Ahmedovning Örta Osiyo tarixiy-geografik adabiyotiga oid tadqiqotiga tayanadi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Nur Saidbek // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/3998 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APANur Saidbek. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/3998
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/3998
Manbalar
1 ta manba- 1ÖzME, 6-jild, 332-b.manbaa.uz · ÖzME, 6-jild, 332-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.