Husayn ibn Ali
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Husayn ibn Ali (626–680) — Ali ibn Abu Tolib va Fotimaning kiçik öğli, Muhammad payğambarning nabirasi. Şialar uni uçinçi imom deb biladi. ÖzME'ga köra, u 680-yilda Karbalo yaqinida umaviy xalifa Yazid qöşini bilan bölgan jangda halok bölgan va bu voqea şialar diniy an'anasida markaziy örin egallagan. Rusça Vikipediyaga köra, ismoiliylar uni ikkinçi, isnoaşariylar esa uçinçi imom hisoblaydi.1
Yoşligi
13Rusça Vikipediyaga köra, köpçilik rivoyatlarda Husayn hijratning 4-yili, milodiy 626-yil yanvarida Madinada tuğilgani aytiladi; bobosi Muhammad payğambar vafot etganda u hali yoş bola bölgan. Ota-onasi qurayş qabilasining Banu Hoşim uruğidan edi. Manbalarda payğambar Husayn va uning akasi Hasanni «jannat yigitlarining sardorlari» deb ataganligi naql qilinadi. Otasi Ali xalifalik qilgan yillarda Husayn uning eng yaqin tarafdorlaridan bölib, janglarda unga hamroh bölgan.
Imomlik davri
13ÖzME'ga köra, 669-yilda akasi Hasan vafot etgaç, Ali tarafdorlari Husaynni öz rahbari deb e'lon qilgan. Rusça Vikipediyaga köra, umaviy hukmdor Muoviya Hasan bilan tuzilgan kelişuvga zid ravişda öğli Yazidni öziga voris qilib tayinlagan. ÖzME'ga köra, 680-yilda Muoviya vafot etgaç, Iroqda umaviylarga qarşi harakat kuçaygan. Husayn Yazidga sadoqat qasamini (bay'at) berişdan boş tortgan. Kufadagi şialar uni imom deb tan olib, şaharga taklif qilgan va Yazidga qarşi qözğolonga boşçilik qilişni söragan.
Karbalo fojiasi
13ÖzME'ga köra, Husayn Makkadan Kufaga yöl olgan. Uning yonida 70 ga yaqin jangçi bölgan. Rusça Vikipediyaga köra, karvon yölda Yazid qöşinining ilğor qismi tomonidan töxtatilgan va Kufaga kiritilmagan; 680-yil 2-oktabrda Husayn Kufadan 70 km şimoldagi Karbalo daştiga yetib kelib, çodir tikkan. ÖzME'ga köra, bu yerda unga qarşi 4 ming kişilik xalifa qöşini çiqqan. 680-yilning 10-oktabrida bölgan tengsiz jangda Husayn şahid bölgan va öşa yerga dafn etilgan.
Ahamiyati
13ÖzME'ga köra, şu voqeadan keyin Karbalo şialarning eng muhim muqaddas ziyoratgohiga aylangan. Husayn halok bölgan kun şialar tomonidan har yili motam kuni — Aşuro sifatida nişonlanadi. Rusça Vikipediyaga köra, Karbalo jangi Ali tarafdorlarining siyosiy guruhdan öz marosimlari va jamoaviy xotirasiga ega alohida diniy oqimga aylanişiga turtki bergan; bu jang şia tarixi, an'analari va ilohiyotida markaziy örinni egallaydi va adabiyotda köp tilga olinadi. Şialar uçun Husaynning çekkan azoblari va ölimi adolat yölidagi fidoyilik ramzi hisoblanadi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Husayn ibn Ali // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/4077 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAHusayn ibn Ali. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/4077
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/4077
Zamondoşlari
Manbalar
2 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Хусейн ибн Алиru.wikipedia.org
- 2ÖzME, 11-jild, 236–237-b.manbaa.uz · ÖzME, 11-jild, 236–237-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.