Yelizaveta Petrosova

Yelizaveta Artyomovna Petrosova, Lizaxonim nomi bilan ham maşhur (1913–1997) — raqqosa va baletmeyster, qoraqalpoq sahna raqsiga asos solganlardan biri. ÖzME'ga köra, u 1913-yil 14-avgustda hozirgi Marğilon şahrida tuğilgan; 1957-yilda Özbekiston va Qoraqalpoğiston xalq artisti unvonlarini olgan. Özbekça Vikipediyaga köra, 1997-yilda vafot etgan.1

Petrosova taniqli raqqosalar oilasidan çiqqan: ÖzME ma'lumotlariga köra, u Tamaraxonim va Gavhar Rahimovaning singlisi, raqqosa Yayra Abdullayevaning onasi bölgan. Özbek raqsining nozik harakatlari va usullarini Usta Olim Komilovdan hamda opalaridan örgangan.

ÖzME'ga köra, Petrosova sahnaga 1929-yilda Andijon teatrida raqqosa va aktrisa sifatida çiqqan va bu yerda «Arşin mol olon»dagi Osiyo, «Örtoqlar»dagi Qumrixon, «Niqob yirtildi»dagi Qunduzxon obrazlarini yaratgan. Söngra 1933–1936-yillarda Samarqand teatrida, 1936–1938-yillarda Özbek davlat musiqali teatrida, 1938–1956-yillarda Özbek davlat filarmoniyasida işlagan. Ikkinçi jahon uruşi yillarida Gavhar Rahimova boşçiligidagi xotin-qizlar front ansamblida raqqosa va baletmeyster bölgan.

U ijro etgan raqslar orasida «Nozigim», «Gul bargi», «Pilla», «Sadr» va «Ufori soxta» bor. Bundan taşqari, «Qaşqar qizlari», «Farğona qizlari raqsi», «Siynaxiroj» kabi raqslarni sahnaga qöygan.

ÖzME'ga köra, 1956-yilda Petrosova Qoraqalpoq aşula va raqs ansamblini taşkil etgan. 1956–1965 hamda 1967–1970-yillarda Berdaq nomidagi Qoraqalpoq davlat filarmoniyasida baletmeyster va badiiy rahbar lavozimlarida işlagan. Şu yillarda u «Qoraqalpoq töyi» raqs-syuitasini va yetmişdan ortiq yakka hamda ommaviy qoraqalpoq raqslarini — «Qiz uzatiş», «Baliqçilar», «Ilme Sulton», «Çöponlar», «Oq oltin», «Qirq qiz» va boşqalarni sahnalaştirgan. «Suymaganga suykanma», «Ğariboşiq» kabi spektakllardagi raqs sahnalari ham uning ijodi mahsulidir. Bu xizmatlari uçun 1969-yilda Berdaq nomidagi Qoraqalpoğiston Davlat mukofotiga sazovor bölgan.

ÖzME'da qayd etilişiça, keyinroq u Ğaniyeva nomidagi front konsert brigadasi ansamblida faoliyat yuritgan. Petrosova 1976-yilda Toşkentda naşr etilgan «Qoraqalpoq raqsi» kitobining muallifidir.