Tamaraxonim
SaqlaşBoşqa nomlari: Tamara Khanum
Öqiş: 2 daqiqa
Tamaraxonim (asl ismi Tamara Artyomovna Petrosyan; 1906–1991) — qöşiqçi, raqqosa, aktrisa va baletmeyster, özbek professional raqsi asosçilaridan biri. U 1932-yilda Özbekiston SSR xalq artisti unvonini olgan.
Hayoti
13Uzbekça Vikipediyaga köra, Tamara 1906-yil 29-martda tuğilgan; tuğilgan joyi Yangi Marğilon (hozirgi Farğona) yoki Gorçakovo bekati posyolkasi (Marğilon) deb körsatiladi. Ota-onasi — Anna va Artyom Petrosyanlar — armanistonlik bölib, Turkiston ölkasiga surgun qilingan. Tamara özbek mahallasida ulğaygan, közboylağiçlar, dorbozlar va raqqoslar öyiniga qiziqqan, olti yoşida raqsga tuşa boşlagan.
Sahna faoliyatini 1919-yilda Hamza Hakimzoda Niyoziy truppasida boşlagan. Keyinçalik Yusufjon qiziq truppasida, Usta Olim Komilov jamoasida işlagan. Moskvadagi teatr texnikumida öqigan: özbekça maqolada bu 1923–24-yillar deb, rusça va inglizça maqolalarda esa 1924-yilda tugatgan deb yoziladi. Moskvada unga „xonim“ qöşimçasi qöşib taqdim etilgan, şundan „Tamaraxonim“ nomi paydo bölgan; Anatoliy Lunaçarskiy uni „Şarqning ilk qaldirğoçi“ deb ta'riflagan.
Faoliyati
131924-yildan Muhiddin Qoriyoqubov rahbarligidagi konsert truppasida işlagan. 1925-yilda Parijdagi Jahon bezak san'ati körgazmasida iştirok etib, özbek san'atini Yevropada namoyiş etganlar orasida bölgan. 1925–29-yillarda Andijon, Qöqon, Samarqand teatrlarida Halima, Şirin, Gulçehra rollarini ijro etgan. 1934-yilda „Ferenji“ baletida Indra rolini öynagan. 1934–35-yillarda Urgançdagi teatr taşkil etilişida qatnaşib, baletmeyster va pedagog bölgan. Uning taşabbusi bilan Toşkentda balet maktabi oçilgan.
1936–41-yillarda Özbek davlat filarmoniyasi va musiqali teatrda raqqosa hamda baletmeyster, 1941–69-yillarda filarmoniya musiqa ansamblida badiiy rahbar bölgan. Ikkinçi jahon uruşi yillarida konsert brigadalari bilan armiya qismlarida çiqiş qilgan.
Ijodi
13U özbek lapar va yalla namunalarini sahnaviy ijroga moslaştirib, qöşiq va raqsni birlaştirgan kiçik musiqiy inssenirovkalar yaratgan. Repertuarida 500 dan ortiq qöşiq va raqs 86 tilda yangragan. Ijrosida „Lolaxon“, „Qorasoç“, „Bilaguzuk“ qöşiqlari, „Sinaxiroj“, „Dilxiroj“ raqslari xalqqa manzur bölgan. Usta Olim Komilov bilan köplab xalq raqslarini sahnalaştirgan, „Gul öyin“, „Sadr“, „Zang“, „Pilla“ kabi kompozitsiyalar yaratgan. Birinçi özbek baletlaridan „Gulandom“ (1938) librettosini Uyğun va M. Yanovskiy bilan birga yozgan, unda boş rolni ijro etgan. Fransiya, Norvegiya, Germaniya, Italiya, Turkiya, Eron, Hindiston kabi mamlakatlarda gastrolda bölgan; 1935-yilda Londondagi xalqaro xalq raqsi festivalida qatnaşgan.
Şaxsiy hayoti
13U ikki marta turmuş qurgan: avval Muhiddin Qoriyoqubov, keyin bastakor Pölat Rahimov bilan. Qoriyoqubovdan qiz farzandi bölgan. Rusça maqolaga köra, ikkinçi qizi Lola, qizi Vansetta esa rassom Tair Salaxovga turmuşga çiqqan.
Mukofotlari va xotirasi
131941-yilda Stalin mukofoti laureati bölgan. Rusça va inglizça maqolalarda u 1956-yilda SSSR xalq artisti unvonini olgani ham aytiladi. Vafotidan söng 2001-yilda „Buyuk xizmatlari uçun“ ordeni bilan taqdirlangan. Tamaraxonim 1991-yil 30-iyunda Toşkentda vafot etgan; rusça maqolaga köra, Çiğatoy qabristoniga dafn etilgan. Toşkentda uning nomidagi köça va uy muzeyi bor; rusça manbaga köra, memorial muzey 1994-yilda oçilgan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Tamaraxonim // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/1267 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APATamaraxonim. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/1267
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/1267
Hayot yöli 7 bekat · Globusda köriş →
Farğona 1906–1921 · 15 yil
Tuğilgan joyi; özbek mahallasida ulğaygan va yoşligida Marğilon, Farğona ayollari orasida raqsga tuşgan.
Manba: https://uz.wikipedia.org/wiki/TamaraxonimToşkent 1921–1922 · 1 yil
Toşkent rus opera va balet teatrida öquvçi va aktrisa bölgan.
Manba: https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A5%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%BC%2C_%D0%A2%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D0%90%D1%80%D1%82%D1%91%D0%BC%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B0Samarqand 1929–1931 · 2 yil
Samarqanddagi Özbek davlat musiqali teatrida solist va taşkilotçi bölib işlagan.
Manba: https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A5%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%BC%2C_%D0%A2%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D0%90%D1%80%D1%82%D1%91%D0%BC%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B0Toşkent 1931–1934 · 3 yil
Teatr Toşkentga köçirilgaç, şu teatrda solist, baletmeyster va balet studiyasi taşkilotçisi sifatida işlagan.
Manba: https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A5%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%BC%2C_%D0%A2%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D0%90%D1%80%D1%82%D1%91%D0%BC%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B0Urganç 1934–1935 · 1 yil
Xorazm viloyat musiqali drama teatrining taşkilotçisi, baletmeyster va raqqosasi bölgan.
Manba: https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A5%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%BC%2C_%D0%A2%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D0%90%D1%80%D1%82%D1%91%D0%BC%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B0Toşkent 1936–1991 · 55 yil
Özbek filarmoniyasi va opera-balet teatrida, söng filarmoniya ansamblida badiiy rahbar bölgan; şu yerda vafot etgan.
Manba: https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A5%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%BC%2C_%D0%A2%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D0%90%D1%80%D1%82%D1%91%D0%BC%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B0
Zamondoşlari
Manbalar
3 ta manba- 1Wikidata: Q4495583wikidata.org · 5 ta fakt manbasi
- 2https://uz.wikipedia.org/wiki/Tamaraxonimuz.wikipedia.org
- 3https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A5%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%BC%2C_%D0%A2%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D0%90%D1%80%D1%82%D1%91%D0%BC%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B0ru.wikipedia.org
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.