Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf
SaqlaşBoşqa nomlari: Şayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf · Şayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf ibn Muhammad Ali · Muhammad Sadik Muhammad Yusuf
Öqiş: 2 daqiqa
Şayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf (1952-yil 15-aprel — 2015-yil 10-mart) — özbek islom olimi va din arbobi. 1989-yildan Örta Osiyo va Qozoğiston musulmonlari diniy boşqarmasiga muftiy sifatida rahbarlik qilgan.
Hayoti
1,3Muhammad Sodiq 1952-yil 15-aprelda andijonlik islomşunos Muhammad Ali oilasida tuğilgan. Boşlanğiç diniy ta'limni otasi Muhammad Yusufdan olgan (rus tilidagi manbaga köra). Örta maktabni tugatgaç, 1970-yilda Buxorodagi Mir Arab madrasasida öqigan va uni eksternat tarzida tamomlagan. 1973-yilda Toşkentdagi Imom Buxoriy nomidagi islom institutiga kirib, 1975-yilda tamomlagan va „Sovet Şarq musulmonlari“ jurnalida işlagan. 1976–1980-yillarda Liviyaning Tripoli şahridagi Da'wa Islamia universitetida öqib, imtiyozli diplom olgan.
Toşkentga qaytgaç, diniy boşqarmaning taşqi aloqalar bölimida işlagan va Imom Buxoriy nomidagi institutda dars bergan. Institut uçun yangi öquv dasturi işlab çiqib, yangi islomiy fanlarni öqitişni yölga qöygan. 1986-yilda institut rektori bölgan.
Muftiylik va keyingi faoliyati
1,31989-yil 6-fevralda Örta Osiyo va Qozoğiston musulmonlari diniy boşqarmasi muftiysi etib tayinlangan. Öşa davrda SSSR Oliy Sovetiga deputat saylangan. Mixail Gorbaçevga musulmonlar huquqlari haqida hisobot taqdim etib, namoz öqiş va dinni örganiş huquqlarini qaytarişni söragan. Manbalarga köra, bundan söng davlatning dinga munosabatida özgarişlar bölgan, masjid va madrasalar qurilgan.
Uning muftiylik muddati böyiça manbalar farq qiladi: özbekça Vikipediya muftiylikni 1989–1993-yillar deb körsatadi va 1991-yilda mustaqil Özbekistonning birinçi muftiysi bölganini yozadi. Rus tilidagi Vikipediyaga köra, 1993-yilda hukumat va Islom Karimov bosimi ostida iste'foga çiqqan, Saudiya Arabistoniga ketib, 1993–1999-yillarda muhojirlikda yaşagan. Bu ma'lumot özbekça va inglizça maqolalarda yöq.
1997-yilda Makkadagi Rabita al-Alam al-Islomiy (Islom olami uyuşmasi) tarkibida musulmon mamlakatlari va MDH davlatlari uçun mas'ul etib tayinlangan. Rus tilidagi maqolaga köra, 1999-yildagi Toşkent portlaşlaridan söng Özbekistonga qaytişga rasmiy taklif olgan.
U Qur'onning özbekça semantik tarjimasini bajargan, islom ilmlariga oid yuzdan ortiq kitob va tarjimalarini naşr ettirgan, Islom.uz sayti orqali faoliyat yuritgan. Bir qator xalqaro musulmon taşkilotlari, jumladan Butunjahon musulmon ulamolari ittifoqi kotiblar kengaşi (hammuassis), Qirollik Islom tafakkuri akademiyasi (Iordaniya) va Butunjahon masjidlar assotsiatsiyasi a'zosi bölgan.
Asarlari
1,3Asarlari orasida „Tafsiri hilol“ (Qur'on ma'nolari tarjimasi va tafsiri, 6 jild), „Hadis va hayot“ (taxminan 40 jild), „Ruhiy tarbiya“ (3 jild), „Kifoya“ (fiqhga oid, 3 jild) bor. Imom Buxoriy asarlarini ham özbekçaga tarjima qilgan.
Vafoti
1,32015-yil 10-martda 62 yoşida yurak hurujidan vafot etgan. Rus tilidagi maqolaga köra, u Toşkent islom universiteti sport zalida basketbol öynayotganda yurak xuruji yuz bergan. Dafn marosimi Toşkentdagi Şayx Zayniddin jome masjidida ötgan; unda 200–250 ming kişi qatnaşgani aytiladi.
Mukofotlari va xotirasi
1,31989-yilda Xalqlar döstligi ordeni bilan taqdirlangan. 2023-yil 27-iyunda Oliy darajali Imom Buxoriy ordeni bilan mukofotlangan. Uning nomi Janubiy Koreyaning Kojedo va Qozoğistonning Çimkent şaharlaridagi masjidlarga, Toşkentning Çilonzor tumanidagi masjidga hamda Grozniydagi bir köçaga berilgan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/1369 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAMuhammad Sodiq Muhammad Yusuf. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/1369
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/1369
Hayot yöli 6 bekat · Globusda köriş →
Andijon 1952–1970 · 18 yil
1952-yil 15-aprelda Andijonlik islomşunos oilasida tuğilgan; örta maktabni tamomlagan.
Manba: https://uz.wikipedia.org/wiki/Muhammad_Sodiq_Muhammad_YusufBuxoro 1970
Mir Arab madrasasida tahsil olib, uni eksternat böyiça tamomlagan.
Manba: https://uz.wikipedia.org/wiki/Muhammad_Sodiq_Muhammad_YusufToşkent 1973–1976 · 3 yil
Imom Buxoriy nomidagi islom institutida öqigan (1975-yilda tamomlagan) va „Sovet Şarq musulmonlari“ jurnalida işlagan.
Manba: https://uz.wikipedia.org/wiki/Muhammad_Sodiq_Muhammad_YusufTarobulus al-Ğarb 1976–1980 · 4 yil
Da'wa Islamia universitetida öqib, 1980-yilda imtiyozli diplom bilan tamomlagan.
Manba: https://uz.wikipedia.org/wiki/Muhammad_Sodiq_Muhammad_YusufToşkent 1980–1993 · 13 yil
Diniy boşqarmada işlagan, institutda dars bergan, 1986-yilda rektor, 1989-yilda muftiy bölgan; 1993-yilda iste'foga çiqqan.
Manba: https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D1%83%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B0%D0%B4_%D0%AE%D1%81%D1%83%D1%84%2C_%D0%9C%D1%83%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B0%D0%B4_%D0%A1%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D0%BAToşkent 1999–2015 · 16 yil
Muhojirlikdan vatanga qaytib, ilmiy va diniy faoliyat bilan şuğullangan; 2015-yilda vafot etgan.
Manba: https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D1%83%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B0%D0%B4_%D0%AE%D1%81%D1%83%D1%84%2C_%D0%9C%D1%83%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B0%D0%B4_%D0%A1%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D0%BA
Zamondoşlari
Manbalar
3 ta manba- 1Wikidata: Q4707879wikidata.org · 5 ta fakt manbasi
- 2https://uz.wikipedia.org/wiki/Muhammad_Sodiq_Muhammad_Yusufuz.wikipedia.org
- 3https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D1%83%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B0%D0%B4_%D0%AE%D1%81%D1%83%D1%84%2C_%D0%9C%D1%83%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B0%D0%B4_%D0%A1%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D0%BAru.wikipedia.org
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.