Muhammadjon Karimov

Muhammadjon Karimov (1919–1998) — özbek xonandasi, maqom va katta aşula ijroçisi, ustoz-hofiz. ÖzME'ga köra, u 1919-yil 20-iyunda Toşkentda tuğilgan va 1998-yil 26-iyulda vafot etgan. 1992-yilda unga Özbekiston xalq hofizi unvoni berilgan.

ÖzME ma'lumotiga köra, Karimov dutor va tanbur çalişni hamda mumtoz aşula yöllarini dastlab otasi Karimbobodan va Nö'monqori hofizdan örgangan. Maqom yöllarini esa Töyçi hofiz va Domla Halim kabi taniqli ustozlardan özlaştirgan. Şu tariqa u an'anaviy ustoz-şogird maktabining vakili sifatida yetişgan.

Xonandaning sahnadagi faoliyati 1930-yillarning örtalarida boşlangan. ÖzME'ga köra, 1935–1939-yillarda u Özbekiston sanoat kengaşi qoşidagi aşula va raqs ansamblida yakkaxon bölib çiqiş qilgan. 1939–1942-yillarda Xorazm viloyat teatri, Çorjöydagi özbek teatri va Mirzaçöl teatrlarida aşulaçi va aktyor sifatida işlagan. 1942–1944-yillarda Ikkinçi jahon uruşida qatnaşgan. Uruşdan keyin Özbekiston radioqömitasining milliy musiqa ansamblida (1944–1945), 1960-yillarda esa «Maqom» ansamblida xonanda bölgan. Umrining keyingi yillarida u Toşkentdagi musiqa maktablari va san'at muassasalarida yoşlarga an'anaviy aşulaçilik sirlarini örgatgan.

ÖzME'ga köra, Karimov repertuaridan «Dugoh», «Segoh», «Bayot», «Çorgoh» kabi maqom yöllari, «Samarqand Uşşoği», «Toşkent Iroqi», «Girya», «Naylarman», «Qalandar», «Layli va Majnun» singari aşula va katta aşulalar örin olgan. U özbek bastakorlarining asarlarini ham kuylagan: Hamza Hakimzoda Niyoziyning «Sayyora», Yunus Rajabiyning «Ra'nolanmasun», I. Ikromovning «Munojot» va A. Ubaydullayevning «Fiğonkim» asarlari şular jumlasidan. Xonanda bir qança qöşiqlarga özi kuy bastalagan; ular orasida Boborahim Maşrab sözi bilan «Kel, ey dilbar», Ibrohim Adham sözi bilan «Ka'bam onam» va Huvaydo sözi bilan «Derlar» bor.

ÖzME Karimovni tiniq, kuçli va juda jozibali ovozga ega xonanda sifatida tavsiflaydi. Uning ijrosi öziga xos dardli ohang, samimiy ehtiros, falsafiy teranlik va har bir sözni aniq, alohida-alohida talaffuz qiliş bilan ajralib turgan. Ensiklopediyaga köra, Toşkent gramyozuv studiyasi uning aşulalarini bir neça plastinkada çiqargan (jumladan, «M. Karimov kuylaydi», 1969, 1980, 1983). Özbekiston teleradiokompaniyasi xonanda ijodiga bağişlab ikki videofilm — «Muhammadjon Karimov kuylaydi» (1991) va «Munojot» (1997) filmlarini suratga olgan.