Musrepov Ğabit Mahmudoviç

Ğabit Mahmudoviç Musrepov (1902-yil 22-mart — 1985-yil 31-dekabr) — qozoq sovet yozuvçisi, dramaturg, tarjimon, tanqidçi va jamoat arbobi. Qozoğiston SSR Fanlar akademiyasi akademigi (1958) bölgan.

Musrepov 1902-yil 9 (22)-martda tuğilgan. Rus Vikipediyasiga köra, tuğilgan joyi hozirgi Şimoliy Qozoğiston viloyati Jambil tumanidagi Janajol ovuli; özbekça Vikipediyada esa Kustanay viloyati körsatilgan, ingliz Vikipediyasida hozirgi Qostanay viloyatidagi qişloq deyiladi. Manbalarda tuğilgan joy turliça berilgan. Rus manbasida u Örta juzning kerey qabilasiga mansub sibon uruğidan ekani aytiladi.

Ovulda savod çiqargaç, 1916-yilda rus ikki sinfli maktabiga kirgan, söng ikkinçi bosqiç rus maktabini 1921-yilda tugatgan. 1923–1926-yillarda avval Orenburgdagi işçi fakultetida, keyin Omsk qişloq xöjaligi institutida öqigan. Uzoq yillar turli gazeta va jurnallarda muharrir bölib işlagan.

U Qozoğiston Yozuvçilar uyuşmasi boşqaruvi raisi (1956–1962 va 1964–1966), SSSR Yozuvçilar uyuşmasi kotibi (1959-yildan) lavozimlarida işlagan, SSSR Oliy Kengaşining 5-çaqiriq (1958–1962) va Qozoğiston SSR Oliy Kengaşi deputati bölgan. 1985-yil 31-dekabrda vafot etgan va Almatidagi Kensay qabristoniga dafn etilgan.

Adabiy faoliyatini 1925-yilda boşlagan. Fuqarolar uruşi voqealari haqidagi birinçi qissasi «Girdob» (1928) nomi bilan ma'lum. 1928-yildan «Jana adebiyet» jurnalida qatnaşgan.

Dramaturgiyada «Qiz-Jibek» (1934), «Omongeldi» (1936), «Qözi Körpeş va Bayan Suluv» (1939), «Okon-seri va Oq-tuqti» (1942; 1958-yilda «Şoir fojiasi» nomi bilan qayta işlangan) asarlari maşhur. «Qiz-Jibek» asosida qozoq tilidagi birinçi opera librettosi yaratilgan, musiqasini Y. Brusilovskiy bastalagan.

Nasrda «Qozoq soldati» (1949) va «Uyğongan ölka» (1953) romanlari, şuningdek «Ulpan» romani bor. Qissa va hikoyalar töplamlari orasida «Onaning jasorati» (1958), «Dovonda» (1965), «Bir kun va bir umr» (1967), «Yillarimiz hikoyalari» (1979) hamda «Uçraşmay ketgan bir siymo» (1970) nasriy dostoni bor. Rus manbasiga köra, uning asarlari 34 tilga tarjima qilingan. Özbek tiliga «Hikoyalar» (1961), «Qissa va hikoyalar» (1970) töplamlari va «Qozoq soldati» romani (1962) tarjima qilingan.

U şuningdek tarjimon sifatida rus tilidan qozoq tiliga ayrim asarlarni ögirgan, ssenariylar yozgan, jumladan «Amangeldi» va «Qiz-Jibek» filmlari ssenariylarida qatnaşgan.

Musrepov Qozoğiston SSR xalq yozuvçisi (1984), Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1974) unvonlariga sazovor bölgan. Uç Lenin ordeni, ikki Mehnat Qizil Bayroği ordeni, Oktyabr inqilobi ordeni, Xalqlar döstligi ordeni va medallar bilan taqdirlangan. «Bir marta va butun umrga» dostoni uçun Abay nomidagi Qozoğiston SSR Davlat mukofoti (1970), Ç. Valixonov nomidagi mukofot (1976) laureati.

Uning nomi bilan Şimoliy Qozoğistondagi tuman, Almatidagi yoşlar va bolalar teatri atalgan. 1987-yilda yozuvçining memorial uy-muzeyi taşkil etilgan, 1999-yilda S. Mukanov va G. Musrepov davlat adabiy-memorial muzey majmuasi oçilgan. 2002-yilda, yozuvçi yuz yilligida, Almatida haykal örnatilgan, poçta markasi va yodgorlik tangasi çiqarilgan.