Nurota tumani
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Nurota tumani — Navoiy viloyatining janubi-şarqiy qismidagi tuman. ÖzME'ga köra, u 1926-yil 29-sentabrda Nurota uyezdi örnida tuzilgan. Ma'muriy markazi — Nurota şahri. Rusça Vikipediyaga köra, Nurota tumani viloyatdagi tabiiy şaroiti eng xilma-xil tuman hisoblanadi: uning hududida qumli çöl, şörxoklar, köl va toğ tizmalari uyğunlaşib ketgan.1
Joylaşuvi va tarixi
1,3Tuman şimolda (Aydarköl orqali) Tomdi tumani, ğarbda Konimex tumani va Buxoro viloyati, şarqda Jizzax viloyati, janubda Navbahor va Xatirçi tumanlari hamda Samarqand viloyati bilan çegaradoş. ÖzME maydonini 6,5 ming km² deb körsatadi; rusça Vikipediyaga köra, bu ölçam böyiça u viloyatda Uçquduq, Tomdi va Konimexdan keyin törtinçi örinda turadi.
Rossiya istilosidan oldin hudud Buxoro amirligi tarkibida bölgan. Tuman tuzilgaçdan söng uning ma'muriy tegişliligi bir neça bor özgargan: u Samarqand viloyatiga ötkazilgan (ÖzME bu sanani 1930-yil, rusça Vikipediya 1938-yil deb körsatadi), 1982-yilda yangi tuzilgan Navoiy viloyatiga kiritilgan, 1988-yilda viloyat tugatilgaç, yana Samarqand viloyatiga qaytarilgan, 1992-yildan esa qayta tiklangan Navoiy viloyati tarkibida.
Tabiati
1,3Tumanning şimoliy qismini Aydar şörxoklari va Qizilqum çöli, markaziy va janubiy qismini Nurota va Oqtoğ tizmalari hamda ular orasidagi botiqlar egallaydi. Botiqlarda yoz quruq va issiq, qiş nisbatan yumşoq, toğli joylarda esa yoz salqin, qiş uzoq va sovuq. ÖzME'ga köra, yillik örtaça harorat 13,4°, yoğin miqdori 200–222 mm. Nurota tizmasidan Oqsoy, Fangatsoy, Navkatsoy, Gumsoy kabi soylar tuşadi; ular biror suv havzasiga quyilmay, tekislikka çiqqaç suğorişga sarflanadi.
Toğ va adirlarda pista, bodomça, dölana kabi butalar ösadi. Hayvonot dunyosi boy: arxar, kiyik, silovsin, qobon, ayiq, köplab yirtqiç quşlar uçraydi. Rusça Vikipediyaga köra, bu boylik hududdagi Özbekistonning eng yirik qöriqxonalaridan biri — Nurota qöriqxonasi tufayli saqlanib qolgan. ÖzME 1997-yilda 15,5 ming gektarlik «Oqtov» landşaft qöriqxonasi taşkil etilganini ham qayd etadi.
Aholisi
1,3ÖzME 2003-yilda aholi 78 ming kişi bölganini, ularning 86 foizi özbeklar, 11 foizi tojiklar ekanini yozadi. Rusça Vikipediyaga köra, 2014-yilda tumanda 82,3 ming kişi yaşagan va özbeklar uluşi 92,8 foizni taşkil qilgan, 2021-yilda esa aholi 85,2 ming kişiga yetgan. Aholining köpçiligi qişloqlarda yaşaydi; tumandagi yagona şahar — Nurota, şaharça maqomidagi aholi punkti — Ğozğon.
Xöjaligi
1,3Tuman qişloq xöjaligi asosan çorvaçilik, ayniqsa qorakölçilik, hamda lalmi ğallakorlikka ixtisoslaşgan; suğoriladigan yerlar ulkan yer fondining kiçik qismini taşkil etadi. Sanoatning asosiy tarmoği — marmar va granit qaziş va qayta işlaş. ÖzME'ga köra, «Ğozğonmarmar» korxonasi respublika marmar sanoatida salmoqli örin egallaydi, «Nurbuloq» mineral suvi ham şu yerda qadoqlanadi. Asosiy transport turi — avtomobil transporti; Nurotadan Navoiy va Kattaqörğonga avtobuslar qatnaydi.
Madaniy merosi
1,3ÖzME'ga köra, Nurota şahridagi me'moriy obidalardan taşqari, tuman hududida XVI asrga oid Abdullaxon bandi gidrotexnika inşootining qoldiqlari saqlanib qolgan. Nurotada «Çaşma» ölkaşunoslik muzeyi faoliyat yuritadi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Nurota tumani // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/3475 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APANurota tumani. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/3475
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/3475
Manbalar
2 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Нуратинский районru.wikipedia.org
- 2ÖzME, 6-jild, 345–346-b.manbaa.uz · ÖzME, 6-jild, 345–346-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.