Oyimxon Şomurotova
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Oyimxon Şomurotova (1917 — 1993 yoki 1999) — qoraqalpoq teatr aktrisasi va xonandasi (metso-soprano), qoraqalpoq vokal san'atining yirik namoyandalaridan biri. Rusça Vikipediyaga köra, u SSSR xalq artisti unvoni berilgan yagona qoraqalpoq ayoli bölgan. Sahnada yuzdan ortiq rol ijro etgan, xalq qöşiqlarining mohir ijroçisi sifatida ham tanilgan.1
Hayoti
13ÖzME'ga köra, Şomurotova 1917-yil 10-iyunda Qönğirot tumanida tuğilgan. Rusça Vikipediya tuğilgan joyini Qanliköl ovuli deb körsatadi, sanasi böyiça esa boşqa ma'lumotlar ham borligini qayd etadi. Uning ijodiy faoliyati 1930-yillar boşida Qönğirot, söngra Törtköl teatrlarida boşlangan. 1939-yilda u Moskva konservatoriyasida malaka oşirgan. Ikkinçi jahon uruşi yillarida konsert brigadalari tarkibida frontlarda çiqiş qilgan.
ÖzME'ga köra, Şomurotova 1934–1939, 1949–1951-yillarda va 1955-yildan Qoraqalpoq davlat musiqali drama va komediya teatrining yetakçi aktrisasi bölgan; 1939–1949 va 1951–1955-yillarda Berdaq nomidagi Qoraqalpoq filarmoniyasi va radiosida xonanda sifatida işlagan. Rusça Vikipediyaga köra, uning turmuş örtoği qoraqalpoq yozuvçisi Amet Şamuratov bölgan.
Aktrisaning vafot yili manbalarda turliça: ÖzME uni 1999-yil 29-mayda Nukusda vafot etgan deb yozadi, rusça Vikipediyada esa 1993-yil 29-may sanasi keltirilgan.
Sahna ijodi
13Şomurotova dastlabki muvaffaqiyatlarini «Böz atau», «Dembermes», «Aruxan», «Qiz minayim» kabi qoraqalpoq xalq qöşiqlari bilan qozongan. ÖzME'ga köra, uning sahnadagi ilk obrazlari «Boğdagul» spektaklidagi Boğdagul va «Gulsara»dagi Oysara bölgan. Keyinçalik u milliy va tarjima asarlarda köplab yorqin obrazlar yaratgan: Ğ. Zafariyning «Halima» asarida Halima, J. Oymurzayevning «Rauşan»ida Rauşan, T. Ollanazarovning «Ğarib oşiq»ida Şohsanam, A. Ostrovskiyning «Kambağallik ayb emas» komediyasida Anna Ivanovna, U. Hojibekovning «Arşin mol olon»ida Gulçehra, «Alpomiş»da Barçin rollarini ijro etgan.
Ijodining sönggi yillarida u asosan ona obrazlarini gavdalantirgan: «Qirq qiz»dagi Oqsuluv ona, S. Xöjaniyozovning «Taluas»idagi Oybika, Çingiz Aytmatovning «Momo yer» asaridagi Tölğanoy şular jumlasidan. ÖzME'ga köra, aktrisa qahramonlari orqali qoraqalpoq ayollarining milliy fe'l-atvori, taqdiri va ma'naviy gözalligini körsatib bergan.
Xonandalik
13Jarangdor va yoqimli ovozi tufayli Şomurotova konsert xonandasi sifatida ham keng tanilgan. Rusça Vikipediyaga köra, uning repertuarida xalq, marosim va lirik qöşiqlar, «Bozatau», «Ariuxan» kabi xalq kuylarining işlanmalari bölgan. ÖzME'ga köra, u kuylagan qöşiqlar respublika radiosining oltin fondidan joy olgan.
Unvon va mukofotlari
13ÖzME'ga köra, Şomurotovaga Özbekiston va Qoraqalpoğiston xalq artisti unvonlari berilgan. Rusça Vikipediya bu unvonlar sanalarini boşqaça (Qoraqalpoğiston — 1940, Özbekiston — 1950) körsatadi va 1968-yilda unga SSSR xalq artisti unvoni berilganini qayd etadi. 2004-yilda aktrisa vafotidan söng «Buyuk xizmatlari uçun» ordeni bilan taqdirlangan. Rusça Vikipediyaga köra, 1998-yilda Nukusda Amet va Oyimxon Şomurotovlarning uy-muzeyi oçilgan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Oyimxon Şomurotova // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/3980 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAOyimxon Şomurotova. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/3980
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/3980
Zamondoşlari
Manbalar
2 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Шамуратова, Аймхан Турымбетовнаru.wikipedia.org
- 2ÖzME, 10-jild, 195-b.manbaa.uz · ÖzME, 10-jild, 195-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.