Şaxsiy gigiyena

Şaxsiy gigiyena - gigiyenaning bir bölimi; şaxsiy hayot va mehnat faoliyatida amal qilinişi zarur bölgan gigiyenik rejim yöli bilan odam soğliğini saqlaş va mustahkamlaş masalalarini işlab çiqadi. Ş.g. har bir kişining öziga va yoşiga boğliq bölib, aqliy va jismoniy mehnatni töğri yölga qöyiş, jismoniy tarbiya bilan şuğullaniş, vaqtida ovqatlaniş, miriqib uxlaş, mehnat va dam olişni töğri uyuştirişdan iborat. Tor ma'noda badan (teri, soç, tirnoq, tişlar), kiyimkeçak, poyabzal, körpatöşak, turar joy, ovqat tayyorlaş gigiyenasi va h.k. ham Ş.g.ga kiradi. Birinçi navbatda, badanni ozoda saqlaşga e'tibor beriş zarur. Ayniqsa, badanning oçiqjoylari, şuningdek, tirnoq osti tez kirlanadi, şuning uçun qölni botbot sovunlab yuvib turiş, tirnoqlarni töğri parvariş qilişga odatlaniş kerak. Uyda ovqat tayyorlaganda ham qölning tozaligiga e'tibor beriş lozim. Ş.g. qoidalariga bolalar juda yoşligidanoq odatlanişi zarur.

Kuniga duş qabul qiliş yaxşi odat. Uyda duş bölmasa, badanning oçiq, ayniqsa, köp terlaydigan joylarini, qöltiq va kökrak ostini issiq suv bilan sovunlab yuviş lozim. Öringa yotişdan oldin oyoqni yuviş, agar barmoq burmalarida çaqalangan, biçilgan joylar bölsa davolatiş kerak.

Oğiz böşliğini toza tutiş faqat tişlarning soğlom bölişini ta'minlabgina qolmay, balki içki a'zolardagi kasalliklarning oldini olişda ham muhim. Tişni har kuni ertalab yuvişga, şuningdek, ovqatlangandan keyin oğizni çayişga odatlaniş kerak; agar oğiz hidlansa, darhol vraçga köriniş zarur.

Ş.g.ga umumiy gigiyena tadbirlaridan taşqari, jinsiy a'zolar parvarişi ham kiradi; buni bola baloğatga yetganida emas, aksinça, bola tuğilganidanoq muntazam amalga oşiriş kerak.

Içki kiyim toza bölişi, har kuni yoki kunora paypoqni almaştirib turiş Ş.g.da juda muhim; badan, kiyimkeçak, turar joy, oşxona, iş joyi va boşqalarning toza bölişiga e'tibor beriş kerak (q. Gigiyena).

Har bir oila a'zosining soçiği, körpatöşagi alohida bölişi, körpayostiq jildi, çoyşabni haftada bir almaştirib turiş zarur. Uyquga yotişdan oldin içki kiyimni almaştiriş lozim. Ş.g.ga oid tadbirlarni, ayniqsa, oila a'zolaridan biror kişi oğriganda qat'iy amalga oşiriş talab etiladi, aks holda kasallik atrofdagilarga, xususan bolalarga tez yuqişi mumkin (q. Bemorni parvariş qiliş). Qiz va öğil bolalar parvarişining öziga xos tomonlari bor (q. Gödak, Bolalar va ösmirlar gigiyenasi). Ş.g. qonunqoidalari barçaga tegişli bölişi bilan birga, uni kişining yoşiga, erkak va ayolning anatomikfiziologik xususiyatlariga boğliq tomonlari ham bor. Jinsiy a'zolar va jinsiy hayot gigiyenasi (q. Jinsiy gigiyena) masalalari bilan seksologiya şuğullanadi. Mehnat jarayonida Ş.g.ni töğri taşkil etiş işini mehnat gigiyenasi örganadi.