Sulaymon Stalskiy
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Sulaymon Stalskiy (1869–1937) — lezgin şoiri va xalq oqini, Doğistonning XX asrdagi eng taniqli şoirlaridan biri. ÖzME'ga köra, 1934-yilda unga Doğiston xalq şoiri unvoni berilgan. Rusça Vikipediyaga köra, uning asl familiyasi Gasanbekov bölgan, «Stalskiy» taxallusi esa tuğilgan ovuli — Aşağa-Stal nomidan olingan. U lezgin va ozarbayjon tillarida ijod qilgan.12
Hayoti
13Sulaymon 1869-yil 18-mayda Doğistonning hozirgi Sulaymon-Stalskiy tumanidagi Aşağa-Stal ovulida kambağal dehqon oilasida tuğilgan. Ota-onasidan erta ayrilgan, ÖzME'ga köra, 13 yoşidan boşlab yollanib işlab, oilani boqqan. Rusça Vikipediyaga köra, u Boku neft konlarida, Samarqandda temir yölda işlagan, boylar xizmatida yurgan. Bu sargardonlik yillari unga xalq hayotini yaqindan tanitgan. ÖzME'ga köra, u qariyb 20 yil boşqalar xizmatida mehnat qilgan.
1920-yilda Doğistonda Sovet hokimiyati örnatilgaç, Stalskiy yangi tuzum tarafida turgan, ÖzME'ga köra, 1930-yilda ovulidagi jamoa xöjaligiga birinçilardan bölib a'zo bölgan. Rusça Vikipediyaga köra, u 1936-yilda Lenin ordeni bilan taqdirlangan, 1937-yilda SSSR Oliy Kengaşi deputatligiga saylangan, biroq vakolatga kirişmasdan 1937-yil 23-noyabrda vafot etgan va Mahaçqal'ada dafn qilingan.
Ijodi
13Rusça Vikipediyaga köra, uning ilk qöşiği «Bulbul» 1900-yilga oid. Stalskiy şe'rlarini yozmasdan, oğzaki töqigan; ular xalq orasida yod olinib tarqalgan, keyinçalik tilşunos olim Ğ. Ğajibekov uning aytişidan minglab misralarni yozib olgan. Ijodining dastlabki davrida u qişloq hayotidagi adolatsizlik, ruhoniylar va çor amaldorlarining kirdikorlarini hajv ostiga olgan. ÖzME uning «Qozilar», «Oqsoqol», «Ikki oyoqli eşak», «Samovar» kabi hajviy şe'rlarini eslatadi.
1920–1930-yillarda Stalskiy inqilob, fuqarolar uruşi va yangi tuzum mavzularida köp şe'r yaratgan. ÖzME'ga köra, Sovet davlati xalq oqinining nufuzidan öz tarğiboti uçun foydalanişga intilgan. 1934-yilda Sovet yozuvçilarining birinçi qurultoyida Maksim Gorkiy uni «XX asr Gomeri» deb atagan va boşqa xalq baxşilariga namuna qilib körsatgan. Rusça Vikipediyaga köra, şoirning keyingi asarlarida Stalinni uluğlovçi madhiyalar köpaygan; muhojir adiblar ularni rasmiy sovet poeziyasining odatiy namunasi deb tanqid qilgan.
ÖzME'ga köra, Stalskiy 1936-yilda lezgin xalq şe'riyati an'analari asosida «Doğiston» dostonini yozgan. Rusça Vikipediya uning sevimli şe'r şakli sifatida oqinlarning törtlik «ruboiy»larini körsatadi, ularda uç misra qofiyalanib, bittasi erkin qoladi. Şoirning ibora va satrlari lezgin tiliga maqol bölib singib ketgan.
Xotirasi
13Rusça Vikipediyaga köra, 1950-yilda Aşağa-Stal ovulidagi şoir uyida xotira muzeyi oçilgan. Inglizça Vikipediyaga köra, şoir tuğilgan tuman uning 100 yilligi munosabati bilan Sulaymon-Stalskiy tumani deb nomlangan, lezgin davlat musiqali drama teatriga ham uning nomi berilgan. ÖzME'ga köra, Stalskiy ijodi 1950-yillargaça özbek maktablarining adabiyot dasturi va darsliklarida örganilgan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Sulaymon Stalskiy // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/4383 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APASulaymon Stalskiy. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/4383
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/4383
Zamondoşlari
Manbalar
3 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Сулейман Стальскийru.wikipedia.org
- 2Inglizça Vikipediya: Suleyman Stalskyen.wikipedia.org
- 3ÖzME, 8-jild, 701-b.manbaa.uz · ÖzME, 8-jild, 701-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.