Talgat Musabayev
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Talgat Amangeldiuli Musabayev (qozoqça: Talǵat Amankeldiuli Musabaev) — qozoğistonlik sinovçi uçuvçi, kosmonavt va davlat arbobi. U uçta kosmik parvozda qatnaşgan, 2007-yildan Qozoğiston Milliy kosmik agentligiga rahbarlik qilgan.
Hayoti
13Musabayev 1951-yil 7-yanvarda tuğilgan. Rus Vikipediyasida tuğilgan joyi Alma-Ota viloyatidagi Fabriçniy posyolkasi deb körsatilgan, şuningdek, u aslida 1950-yil 7-dekabrda tuğilgani qayd etilgan. Özbekça va inglizça maqolalarda faqat 1951-yil 7-yanvar sanasi keltirilgan.
1974-yilda Riga fuqaro aviatsiyasi muhandislari institutini tamomlagan. Rus manbasiga köra, u fuqaro aviatsiyasida muhandis, komsomol va siyosiy-tarbiyaviy işlar böyiça lavozimlarda işlagan, keyin An-2 va Tu-134 samolyotlarida ikkinçi uçuvçi bölgan. Özbekça va inglizça maqolalarda yozilişiça, 1983-yilda Axtubinskdagi Oliy harbiy aviatsiya maktabini muhandislik diplomi bilan tugatgan. Rus manbasida u yuqori darajadagi uçiş akrobatikasi va sport gimnastikasi böyiça SSSR sport ustasi, 1983 va 1984-yillarda samolyot sporti böyiça jamoaviy hisobda SSSR çempioni ekani aytilgan.
1990-yil 11-mayda kosmonavt etib saylangan. 1991-yilda mayor unvonini olgan.
Kosmonavt faoliyati
13Birinçi parvozi Mir EO-16 missiyasida bölib, 1994-yil 1-iyuldan 4-noyabrgaça, jami 125 kun 22 soat 53 daqiqa davom etgan; u bort muhandisi bölgan va Soyuz TM-19 kemasida uçib, qaytgan.
Ikkinçi parvozi Mir EO-25 ekspeditsiyasi bölib, 1998-yil 29-yanvardan 25-avgustgaça davom etgan; u ekipaj qömondoni edi, kema — Soyuz TM-27. Rus manbasiga köra, bu parvozda u Znamya Mira (Dunyo bayroği) loyihasida qatnaşgan va bayroqni 1999-yil 5-yanvarda Qozoğiston Prezidentiga topşirgan.
Uçinçi parvozi — ISS EP-1 taşrif missiyasi, unda qömondon bölgan. Soyuz TM-32 bilan uçirilgan, Soyuz TM-31 bilan 2001-yil 6-mayda qöngan; davomiyligi 7 kun 22 soat 4 daqiqa. Missiyada birinçi pulli kosmik sayyoh Dennis Tito ham bölgan.
Keyingi faoliyati
132003-yil noyabrida kosmonavtlikdan nafaqaga çiqdi va Jukovskiy nomidagi Harbiy-havo kuçlari akademiyasi boşliğining örinbosari böldi; 2003-yilda general-mayor unvonini oldi. 2005–2007-yillarda Qozoğiston–Rossiya qöşma korxonasi «Bayterek» boş direktori bölgan. 2007-yil boşida Qozoğiston fuqaroligini olgani rus manbasida qayd etilgan. Özbekça maqolaga köra 2007-yil 11-aprelda, rus manbasiga köra 27-martda Milliy kosmik agentlik rahbari bölgan; rus manbasida bu lavozim 2007–2016-yillar deb körsatilgan. 2017-yil 13-iyuldan 2023-yilgaça Qozoğiston Parlamenti Senati deputati bölgan.
Mukofotlari
13Rossiya Federatsiyasi Qahramoni (1994), Qozoğiston Xalq Qahramoni (1995), «Vatanga xizmatlari uçun» ordeni (2- va 3-daraja), «Otan» ordeni (1998), 1-darajali «Barys» ordeni, Fransiyaning Faxriy legion ordeni ofitseri (2010), NASA kosmik parvoz medali (1998) va boşqa mukofotlar bilan taqdirlangan.
Şaxsiy hayoti va vafoti
13Oilali, ikki farzandi bor (rus manbasida ular köproq farzandlari bilan birga keltirilgan). Musabayev 74 yoşida vafot etgan. Vafot sanasi manbalarda turliça: rus Vikipediyasida 2025-yil 3-avgust, inglizça maqolada 4-avgust.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Talgat Musabayev // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/1144 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APATalgat Musabayev. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/1144
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/1144
Zamondoşlari
Manbalar
1 ta manba- 1Wikidata: Q560360wikidata.org · 5 ta fakt manbasi
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.