Usmonqori
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Usmonqori, familiyasi Rayimbekov (1886–1968) — özbek xalq qiziqçisi, oğzaki xalq teatrining taniqli namoyandalaridan biri. ÖzME'ga köra, u Marğilonda tuğilgan va 1968-yilda vafot etgan.1
Qiziqçilikka kirib kelişi
13Qiziqçilik — xalq orasida azaldan mavjud bölgan, kulgi orqali turmuş illatlarini foş etuvçi oğzaki sahna san'ati. Usmonqori bu san'at sirlarini Sa'di Maxsum degan ustozdan örgangan. ÖzME'ga köra, yigirma yoşlarida u rus sirkiga işga kirgan va u yerda maşhur qiziqçi Yusufjon qiziq bilan tanişib, uning doimiy hamkoriga aylangan. Sirkda u masxarabozlikning sahna usullarini ham puxta özlaştirgan.
Ijrosining öziga xosligi
13ÖzME tasviriga köra, Usmonqori past böyli, közlari suzuk, doimo şöx va quvnoq odam bölgan. U oğzaki tanqidiy komediyalarda ham, quş va hayvonlarning ovozi va harakatlarini taqlid qilişda ham katta şuhrat qozongan. Repertuarida yuzga yaqin turli qiziqçilik bölgan. U qadimiy oğzaki qiziqçiliklarni tiklab, ularni zamonaviy mavzularga moslab qayta işlaşga katta hissa qöşgan.
Uni ayniqsa «Ketmon tilaş» (er roli), «Kelin tuşirdi» (kuyov roli), «Bola öqitiş» (talaba roli) va «Pul qistaş» (usta roli) kabi yirik xalq komediyalaridagi ijrosi maşhur qilgan. Bu asarlar yozma matnga ega bölmagan, ijroçilar ularni an'anaviy syujet asosida sahnada bevosita yaratgan.
Sahna faoliyati
13ÖzME'ga köra, Moskvada ötkazilgan özbek san'ati birinçi dekadasida Usmonqori «Sayl» va «Kolxoz töyi» sahnalaştirilgan tomoşalarida qatnaşgan ön nafar qiziqçidan biri bölgan. U «Zarkokil» komediyasida, «Kiçkinajon» kulgi öyinida, «Soqiyo» nomli yallali kulgi öyinida hamda askiya payrovlarida faol çiqiş qilgan. Askiya — söz öyiniga asoslangan, ikki yoki undan ortiq ijroçining hozirjavoblik musobaqasi bölib, Farğona vodiysida ayniqsa keng tarqalgan.
Usmonqori xalq ijodkorlarining viloyat va respublika köriklarida muntazam iştirok etgan, 1940-yilda Toşkentda ötkazilgan xalq qiziqçilari musobaqasining faol qatnaşçisi bölgan.
Ahamiyati
13Usmonqori va uning hamkasblari faoliyati an'anaviy özbek xalq teatrining 20-asrdagi professional sahnaga ötişida muhim boğlovçi bölgan. Uning ijodi haqida ma'lumotlar özbek teatri tarixiga oid tadqiqotlarda, jumladan M. Qodirovning «Özbek teatri tarixi» (2003) kitobida keltirilgan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Usmonqori // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/3562 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAUsmonqori. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/3562
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/3562
Zamondoşlari
Manbalar
2 ta manba- 1Özbekça Vikipediya: Usmonqoriuz.wikipedia.org
- 2ÖzME, 9-jild, 183–184-b.manbaa.uz · ÖzME, 9-jild, 183–184-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.