Xislat
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Xislat (taxallusi; asl ismi Haybatullaxöja Orifxöja öğli; 1880-yil 10-may, Toşkent — 1945-yil 8-iyun) — özbek şoiri va tarjimoni. ÖzME uni özbek mumtoz adabiyotining sönggi namoyandalaridan biri deb ataydi. Lirik şe'rlari, Navoiy dostonlarining nasriy bayonlari va fors tilidan qilgan tarjimalari bilan tanilgan.
Ta'limi
13ÖzME'ga köra, Xislat 16—17 yoşlarida Toşkentning Kesaqqörğon mahallasidagi madrasaga öqişga kirgan. U yerda arab va fors tillarini puxta egallagan, özbek, ozarbayjon, turk, fors va arab adabiyotlarini çuqur örgangan.
Ijodi
131908—1909-yillarda Xislat Alişer Navoiy asarlarini mutolaa qilib, «Farhod va Şirin» hamda «Layli va Majnun» dostonlarining soddalaştirilgan nasriy bayonlarini tayyorlagan va öz hisobidan naşr ettirgan. ÖzME'ga köra, 1910—1914-yillarda madrasadoşi Sidqiy Xondayliqiy bilan birga «Armuğoni Xislat», «Hidoyai Xislat», «Savğoti Xislat» va «Tuhfai Xislat» bayozlarini çop ettirgan; ularda şoirning yuzdan ortiq lirik şe'ri e'lon qilingan.
Xislat lirikasida [[Zahiriddin Muhammad Bobur|Bobur]], [[Boborahim Maşrab|Maşrab]] va ayniqsa Navoiy ta'siri yaqqol sezilib turadi. Bu ta'sir «Naylaram boğu çaman sayrini jonon bölmasa», «Qandoq qilay», «Ey nigorim», «Öldim asiring, ey yor», «Orazingmu yo guli ra'nomidur», «Ey parivaş» kabi ğazallarining ham badiiy tuzilişida, ham ğoyaviy yönalişida körinadi. ÖzME'ga köra, dunyoviy ruhdagi bir qator ğazallarini Mulla Töyçi Toşmuhamedov va Hamroqul qori kabi taniqli hofizlar kuylagan.
1917-yildan keyin ham Xislat ijodni davom ettirib, zamonaviy mavzularda ğazal va muxammaslar yozgan. Biroq ÖzME qayd etişiça, sovet hokimiyatining jadid şoirlarga sovuq munosabati sababli u yoşligida örgangan duradgorlik hunariga qaytgan va 1940-yilgaça köproq imoratsozlik bilan şuğullangan.
Tarjimalari
13Xislatning adabiy merosida tarjimalar muhim örin tutadi. ÖzME'ga köra, u fors tilidan Nizomiyning «Layli va Majnun» dostonini, Firdavsiyning «Şohnoma»si asosida nasrga aylantirilgan «Barzuyi şer» va «Pahlavoni Ahmad» asarlarini, Ubayd Zokoniyning «Muşuk va siçqon» asarini özbek tiliga ögirgan. Arab va fors mumtoz adabiyotidagi bolalarbop rivoyat va masallarni şe'riy tarjima qilib, «Non va halvo» nomli töplam tuzgan.
Xotirasi
13Toşkent şahridagi köçalardan biriga Xislat nomi berilgan. 1971-yilda Toşkentda uning «Ğazallar» töplami naşr etilgan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Xislat // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/3859 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAXislat. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/3859
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/3859
Zamondoşlari
Manbalar
1 ta manba- 1ÖzME, 9-jild, 127-b.manbaa.uz · ÖzME, 9-jild, 127-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.