Ya'qub Ibn Lays As-Saffor
SaqlaşBoşqa nomlari: Ya'qub ibn al-Layth al-Saffar
Öqiş: 2 daqiqa
Ya'qub ibn Lays as-Saffor — Safforiylar sulolasi va davlatining asosçisi, Seyiston amiri. U Xuroson va Şarqiy Eronning katta qismini öziga böysundirgan.
Hayoti
1,3Uzbek Vikipediyasi ma'lumotiga köra, Ya'qub Seyistondagi Karnin qişloğida tuğilgan. Rus va ingliz Vikipediyalarida tuğilgan sana 840-yil 25-oktyabr deb berilgan, özbekça maqolada esa yil noma'lum (savol belgisi bilan) körsatilgan. Karnin Zaranjdan şarqda, Bost (Laşkargoh)dan ğarbda joylaşgan bölgan. Uning nasabi va ijtimoiy kelib çiqişi haqida ma'lumot yöq.
Oilasi Zaranj şahriga köçib kelgan. Ya'qub misgar bölib işlagan, «saffor» laqabi şundan. Ukasi Amr ibn Lays xaçir yoki eşak haydovçisi, keyin ğiştterar bölib işlagan. Özbekça maqolada Gardiziga tayanib, Ya'qub avval misgar, söng ukasi bilan yöl tösuvçi bölgani aytiladi.
Hokimiyat tepasiga kelişi
1,3Ya'qub ukalari bilan Bostda hukmronlik qilgan Solih ibn Nadr boşçiligidagi ayyorlarga qöşilgan. 861-yilda u ayyorlar yetakçisi Dirham ibn Nasrni ağdarib, amir unvonini olgan (özbekça maqolada sana — 861-yil 22-mart). Bostning sarhangi va xaylboşisi bölgani ham aytiladi.
Yurişlari
1,3Ya'qub Seyistonda xorijiylarga qarşi kuraşgan. 864-yilda Bostga, söng Rukkaj va Zamindavarga yuriş qilgan. Hirot va Buşang 867-yilda, Kermon va Fors 869-yilda, Kobul va Bomiyon 870-yilda bosib olingani özbekça maqolada qayd etilgan. Rus va ingliz maqolalariga köra Bomiyon yurişi 870–871-yillarda bölgan, Panjşir vodiysi nazoratga olingaç, u kumuş tanga zarb qilgan.
873-yilda Ya'qub Nişopurni egallab, Tohiriylar hukmronligiga barham bergan; tohiriy hokim Muhammad ibn Tohir asirga olingan. Bu Abbosiylar xalifaligi bilan ziddiyatga olib kelgan. Ya'qub özini Eron şohlari merosining davogari deb bilgan: 867-yilda xalifa al-Mutazzga öz şe'rini yuborgan.
874-yilda Tabariston va Amolga yuriş qilib, soliq yiğgan. 875-yil avgustda Bakhtegan köli yaqinida Muhammad ibn Vosil qöşinini yengib, Forsni öz nazoratiga olgan.
Bağdodga yurişi
1,3876-yilda Abbosiylar vakili al-Muvaffaq unga Xuroson, Tabariston, Fors, Gurgon va Rey hokimligini taklif qilgan. Ya'qub rad etib, poytaxtga yurişini bildirgan. 876-yil 8-aprelda Dayr al-Akul jangi bölgan. Ya'qub qöşini taxminan ön ming kişi edi, abbosiylar son jihatdan ustun edi. Ya'qub yaralangan, qöşini çekingan. Şundan söng u Iroqdan qaytib ketgan.
Vafoti
1,3Ya'qub içak oğriğidan aziyat çekib, davolanişdan boş tortgan. U 879-yil 5-iyunda Gundişopurda vafot etgan. Taxtga ukasi Amr ibn Lays ötirgan.
Şaxsiyati va e'tiqodi
1,3Manbalarga köra, u oddiy hayot keçirgan, qattiqqöl va sokin bölgan. Tabariston hukmdori Hasan ibn Zayd uni «sandon» deb atagan. Dini haqida bahs bor: ayrim manbalar uni xorijiy, Ibn Xallikon nasroniy, Nizomulmulk ismoiliy deb atagan, biroq bu da'volar vafotidan taxminan bir asr ötib paydo bölgan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Ya'qub Ibn Lays As-Saffor // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/1187 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAYa'qub Ibn Lays As-Saffor. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/1187
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/1187
Zamondoşlari
Manbalar
1 ta manba- 1Wikidata: Q45261wikidata.org · P106, P569, P19, P570 (Yulian taqvimi), P20
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.