Nasaiy
SaqlaşBoşqa nomlari: Abu Abdurrahmon Ahmad Ibn Ali Ibn Şuayb Ibn Ali Ibn Sinon Ibn Bahr Al-Xurosoniy · Al-Nasa'i
Öqiş: 2 daqiqa
Nasaiy (Abu Abdurrahmon Ahmad ibn Şuayb an-Nasaiy) — muhaddis, hadis töplovçi olim. U musulmonlar orasida eng işonçli hisoblangan oltita hadis töplamidan biri — «Sunani Nisoiy»ning muallifi.
Hayoti
13Nasaiyning tuğilgan yili manbalarda turliça körsatilgan. Özbekça Vikipediyada 827-yil, rusça Vikipediyada 829-yil, inglizça Vikipediyada esa 830-yil (hijriy 215) keltirilgan; inglizça maqolada 829 yoki 869-yil deganlar ham borligi aytiladi. U hozirgi Turkmaniston hududida, tarixiy Xuroson tarkibidagi Naso (Nisa, Niso) şahrida tuğilgan. Nisbasi şu şahar nomidan olingan. Rusça manbaga köra, u fors kelib çiqişiga ega.
Inglizça maqolaga köra, taxminan 15 yoşida (hijriy 230-yil) ilm izlab safarga çiqqan va Qutayba ibn Saidnikida Baglon şahrida bir yil ikki oy turgan. Keyin Iroq, Kufa, Hijoz, Şom va Misrda olimlardan ta'lim olgan. Misrda joylaşib, hadis rivoyat qilib dars bergan; unga «Hofizul hadis» laqabi berilgan. Rusça maqolada Misrda uning ustozlaridan biri sifatida Yaqub al-Fasaviy tilga olinadi. Inglizça maqolada Işoq ibn Rohavayh, Abu Dovud as-Sijistoniy va Qutayba ibn Saidning nomlari keltirilgan.
Vafoti
13Vafoti haqidagi ma'lumotlar manbalarda bir-biridan farq qiladi. Hamma manbalar 915-yilni körsatadi. Özbekça maqolaga köra, u Damaşqda umaviylarga yon bosmagani uçun tazyiq ostida qolgan. Rusça maqolada aytilişiça, Misrdan Damaşqqa kelgaç, umaviylar tarafdorlari undan Muoviya fazilatlari haqida söragan, u esa ularni kamsituvçi fikr bildirgan; Alini yaxşi körgani va umaviylarga oçiq qarşiligi sabab Damaşqdagi boş masjidda kaltaklangan, söng Ramlaga jönatilgan va öşa yerda vafot etgan. Inglizça maqolada ham u Damaşqdagi Umaviylar masjidida ma'ruza qilganda olomon tomonidan kaltaklangani aytiladi.
Boşqa bir rivoyatga köra, Misrdan Falastinga ketayotganda xorijiylar guruhi hujum qilgan va u jarohatlardan vafot etgan. Dafn joyi haqida ham turliça fikr bor: qabri Quddusda, boşqa manbalarga köra Makkada deyiladi; inglizça maqolada Safo va Marva oraliği yoki Falastin tilga olinadi.
Asarlari
13Nasaiyning asosiy asari — «as-Sunan al-kubro» («Katta sunan»). Undan tanlab olingan qisqartirilgan töplam «al-Mujtabo» («Saylanma») yoki «as-Sunan as-suğro» nomi bilan maşhur bölib, «Sunani Nasaiy» deb ham ataladi. Inglizça maqolada unga ön beşta asar nisbat berilişi, ulardan oltitasi hadis ilmiga oid ekani aytiladi. Boşqa asarlari orasida «al-Xasois», «Fazoil as-sahoba», «al-Manosik» hamda zaif va tark qilingan rivoyatçilar haqidagi «ad-Duafo val-matrukun» bor. Rusça maqolaga köra, oxirgi kitobda 2679 nafar işonçsiz rivoyatçi qayd etilgan.
Fiqhiy mazhabi va oilasi
13Inglizça maqolada Nasaiy ayrim olimlarga köra şofeiy mazhabida, boşqalarga köra hanbaliy deb hisoblanişi aytiladi. Uning tört xotini bölgani, tarixçilar faqat bitta öğli — otasi «Sunan»ining rivoyatçisi Abdulkarimni eslaşi ham keltirilgan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Nasaiy // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/1139 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APANasaiy. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/1139
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/1139
Asarlari 2
Barçasi →Zamondoşlari
Manbalar
1 ta manba- 1Wikidata: Q293535wikidata.org · 5 ta fakt manbasi
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.