Gul Poço Ulfat

Gul Poço Ulfat (1909–1977) — afğon şoiri, nosiri, muharriri va jamoat arbobi. Asosan paştu tilida ijod qilgan.

Ulfat 1909-yilda Afğonistonning Lağmon viloyatida tuğilgan. Rus tilidagi maqolada tuğilgan joyi Lağmon viloyati Qarğay tumanidagi Aziz Xon Kats qişloği deb körsatilgan; inglizça maqolada ham u şu qişloqda, Mir Sayyid Poço oilasida dunyoga kelgani aytilgan. Özbekça maqolada esa tuğilgan joyi umumiy tarzda Lağmon deb berilgan.

U Kobul va Jalolobodning diniy öquv yurtlarida ta'lim olgan. Arab tili va din asoslarini yaxşi özlaştirgan. Inglizça maqolaga köra, sarf, nahv, mantiq, hadis va tafsirni mahalliy islom olimlaridan örgangan.

1935-yildan «Anis» milliy gazetasida işlagan. 1947-yilda bir qator vatanparvarlar bilan birga «Veyş Zalmiyan» («Uyğongan yoşlar») afğon siyosiy yoşlar harakatining asosçilaridan biri bölgan. Rus tilidagi maqolaga köra, 1940-yillar oxiridan uç marta Milliy Kengaş deputati etib saylangan; inglizça maqolada 1949 va 1952-yillarda Jalolobod va Lağmonning Qarğay tumani aholisi tomonidan saylangani yozilgan.

1951-yilda «Volus» haftalik gazetasiga asos solib, uning boş muharriri bölgan (1953-yil oxirigaça). Kobul universitetida paştu tili va adabiyotidan dars bergan.

Ulfat Afğon akademiyasi (Paşto Tolana) prezidenti bölgan. Özbekça maqolada bu lavozim yillari 1956–1962, rus tilidagi maqolada 1956–1963 deb körsatilgan. Özbekça maqolada u 1930-yillarning ikkinçi yarmida akademiyaning adabiyot bölimi mudiri bölgani ham aytiladi. Rus maqolasiga köra, 1958–1963-yillarda Afğon-sovet döstligi jamiyatiga rahbarlik qilgan. 1963-yilda xalqlar va qabilalar işlari böyiça vazir etib tayinlangan, 1964-yilda lavozimidan ketib, yana Jalolobod deputati bölgan. Muddati tugagaç, nafaqaga çiqqan. 1958-yilda Osiyo–Afrika yozuvçilarining Toşkent konferensiyasida qatnaşgan.

U paştu va dariy tillarida yozgan. Özbekça maqolada uning asarlari orasida «Afğon qöşiqlari» (1946), «Saylangan şe'rlar» (1954), «Tanlangan hikoyalar» (1957) va adabiyotşunoslikka oid «Yozuvçilik mahorati» (1961) sanalgan. Rus tilidagi maqolada «Yonayotgan çiroq» (1941), «Saylangan şe'rlar» (1955), «Saylangan nasr» (1956), «Yurak ovozi» (1962) kabi töplamlari tilga olingan. Bundan taşqari diniy, axloqiy, siyosiy va ijtimoiy masalalarga oid kitoblar hamda köplab publitsistik maqolalar yozgan.

Rus tilidagi maqolaga köra, ijodida an'anaviy va zamonaviy syujet hamda obrazlar uyğunlaşgan, sevimli usuli — falsafiy allegoriya. Özbekça maqolada asarlarida xalqlar döstligi e'zozlangani qayd etilgan.

Uning «Begunoh mahbus», «Hayot sozi», «Ajib inson», «Dono maslahat», «Kelgusi kun», «Ey, zindonçi» hikoyalari hamda «Men şundayman», «Juldur kiyingan sohibjamol» (1970) şe'rlari özbek tiliga tarjima qilingan.

Sönggi yillarini tuğilgan qişloğida ötkazgan. 1977-yil 19-dekabrda 67 yoşida yurak yetişmovçiligidan vafot etgan va oilaviy qabristonga dafn qilingan. Inglizça maqolaga köra, u Xuşhol Xon, Abu Ali Ibn Sino, «Maorif» va «Yulduz» medallari bilan taqdirlangan.