Oxunboboyev Yöldoş
SaqlaşBoşqa nomlari: Yuldaş Akhunbabaev
Öqiş: 2 daqiqa
Yöldoş Oxunboboyev (1885–1943) — sovet davlat va partiya arbobi, Özbekiston SSR asosçilaridan biri. U 1925-yildan 1938-yilgaça Özbekiston SSR Markaziy Ijroiya Qömitasi Prezidiumiga, 1938-yildan vafotigaça Oliy Soveti Prezidiumiga rahbarlik qilgan.
Yoşligi
1,3Oxunboboyev Marğilon yaqinidagi Jöybozor qişloğida kambağal dehqon oilasida tuğilgan. Tuğilgan sanasi rus va ingliz Vikipediyasida 1885-yil 13-iyul deb körsatilgan; özbekça Vikipediyada faqat 1885-yil keltirilgan. U töqqiz yoşidan yirik yer egasi qölida işlay boşlagan. 1901-yilda otasi vafotidan söng Marğilondagi paxta tozalaş zavodida işlagan, 1904-yilda Özganga ketib, 1914-yilgaça u yerda batrak va hunarmand bölib mehnat qilgan. Ahvoli tufayli yetarli ta'lim ololmagan, savodsiz bölgan va rus tilini yaxşi bilmagan.
1914-yilda Marğilonga qaytib, rus va monarxiyaga qarşi harakatlarga qöşilgan. 1916-yilgi Örta Osiyo qözğolonida qatnaşgani uçun çor maxfiy politsiyasi (Oxrana) tomonidan hibsga olinib, ikki oy qamalgan. U Fevral inqilobini qöllab-quvvatlagan, keyinçalik Oktyabr inqilobini qöllab, bolşeviklar tarafdori bölgan.
Siyosiy faoliyati
1,3Oktyabr inqilobidan söng Marğilon atrofida taşkil etilgan qişloq şörosiga rais bölgan. 1919–1921-yillarda Marğilon uyezdidagi «Qöşçi» ittifoqi raisi bölgan. 1921-yil may oyida Kommunistik partiyaga rasman a'zo bölgan. Manbalarga köra, u bosmaçilar harakati va uning tarafdorlariga qarşi kuraşgan.
Oxunboboyev Örta Osiyodagi milliy-hududiy çegaralanişda qatnaşib, Özbekiston SSRning asosçilaridan biri hisoblanadi. 1925-yil fevralda Özbekiston Kompartiyasining I ta'sis qurultoyiga delegat bölgan; qurultoyda MK a'zosi etib hamda Özbekiston SSR Markaziy Ijroiya Qömitasi Prezidiumi raisi etib saylangan va respublikaning amalda rahbariga aylangan. Rus Vikipediyasiga köra, 1925-yil maydan 1938-yil iyulgaça SSSR MIK Prezidiumi a'zosi ham bölgan. Markaziy Ijroiya Qömitasi tugatilgaç, 1938-yil iyulda Özbekiston SSR Oliy Soveti Prezidiumining birinçi raisi bölgan va bu lavozimda 1943-yilgaça işlagan. 1937-yildan vafotigaça SSSR Oliy Sovetining deputati bölgan.
Ikkinçi jahon uruşi yillarida u uruşda bevosita qatnaşmagan, ammo Özbekiston mehnat kuçlarini front ortidan ta'minlaşga safarbar etgan: un, moy, gazlama, jun, metall ortilgan minglab vagonlar frontga jönatilgan.
Vafoti
1,3Oxunboboyev 1943-yil 28-fevralda Toşkentda kutilmaganda vafot etgan. U birinçi avlod kommunistlaridan bölsa-da, «Buyuk tozalaş» davrida omon qolgan. Ölimi sabablari böyiça işonçli manbalar yöqligi ta'kidlanadi. Özbekça va inglizça Vikipediyada Çiğatoy qabristoniga dafn etilgani aytilgan; rus Vikipediyasida dastlab Toşkentdagi Aleksandr skveriga dafn etilgani, mustaqillik davrida qoldiqlari Çiğatoy qabristoniga köçirilgani qayd etilgan.
Mukofotlari va xotirasi
1,3Rus Vikipediyasiga köra, u Özbekiston SSR Mehnat Qizil Bayroq ordeni (1926), Lenin ordeni (1939) va Mehnat Qizil Bayroq ordeni (1939) bilan mukofotlangan. 1965-yilda tuğilganining 80 yilligi munosabati bilan SSSRda poçta markasi çiqarilgan. Uning nomi Andijondagi musiqali drama va komediya teatri, Toşkentdagi yoş tomoşabinlar teatri va boş kiyim fabrikasiga berilgan; Andijon viloyatidagi şahar va Farğona viloyatidagi tuman ham uning nomini olgan. Toşkentdagi uy-muzey 2005-yilgaça faoliyat körsatgan, hozir yopiq. Samarqanddagi haykali mustaqillik yillarida olib taşlangan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Oxunboboyev Yöldoş // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/1370 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAOxunboboyev Yöldoş. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/1370
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/1370
Zamondoşlari
Manbalar
1 ta manba- 1Wikidata: Q3154145wikidata.org · 5 ta fakt manbasi
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.