Rahmonberdi Madazimov

Rahmonberdi Madazimov (1875–1933) — Qirğizistondagi teatr harakatining asosçisi, Öş şahridagi Bobur nomli özbek musiqali drama teatrining birinçi direktori, badiiy rahbari va boş rejissyori, yozuvçi. U Qirğiziston janubidagi jadidçilik harakati yetakçilaridan biri sifatida ham tilga olinadi.

Mirzo Rahmonberdi hoji Muhammada'zim a'lam öğli 1875-yili tuğilgan. Özbekça va rusça Vikipediya uni Öşda tuğilgan deydi, inglizça Vikipediya esa Özgan şahrini körsatadi. Otasi Ibni Muhammada'zim a'lam din arbobi, imom va Öş şahar qozisi bölgan (1876-yilda vafot etgan). Onasi Bibi Soliha (1850–1922) Öratepada tuğilgan.

Madazimovning birinçi turmuş örtoği Bibixon (1884–1922) edi. Farzandlari: Nazokathon, Xojiniso, Örinboy (1910–1980), Nazirxon va Jöraxon (1917–1977). Ikkinçi turmuş örtoği Sharofathon Muxtor Sultonovning onasi bölgan. Öğillari Örinboy va Jöraxon Rahmonovlar ham Öş teatrida uzoq yillar işlagan.

1932-yili Özgan şahriga köçib, teatrdan ketdi. 1933-yil may oyining oxirida Özganda vafot etdi va „Yetti Sulton“ qabristoniga dafn etildi.

1914-yili Madazimov rahbarligida Öşda rus-tuzem maktabi öqituvçisi Boltihoji Sultonov bilan teatr tögaragi taşkil etildi. 1918-yili Öşning bir qator ziyoli öqituvçilari bilan birga Turkiston fronti harbiy kengaşi qoşidagi konsert brigadasi negizida musulmon aktyorlardan iborat havaskor tögarak tuzdi. 1919-yili u drama truppasiga aylantirildi. Truppa repertuarida dramalar bilan birga konsert dasturlari va musiqali spektakllar ham bölgan.

Bu truppa Bobur nomli Öş davlat akademik özbek musiqali drama teatriga asos böldi. Manbalarda bu teatr Toşkentdagi Hamza nomidagi teatrdan söng Markaziy Osiyodagi ikkinçi eng keksa professional teatr deb ta'riflanadi. Teatr 1929-yildan Qirğiziston xalq komissarlari Kengaşi qaroriga köra professional jamoa sifatida işlay boşladi.

Madazimov 1919–1932-yillarda Mannon Uyğurning „Turkistonlik tabib“, Hamzaning „Zaharli hayot“, Komil Yaşinning „Lolaxon“, „Gulsara“ (Muzaffar Muhamedov bilan), „Ikki kommunist“, „Aji-aji“, Gogolning „Uylaniş“ kabi asarlarini sahnalaştirgan. Dastlab truppada ayollar bölmagani uçun ayol rolini Jöraxon Zaynobiddinov ijro etgan.

Fuqarolar uruşi yillarida truppa spektakllar orqali Sovet hokimiyatini tarğib qilgan. Materialda keltirilgan hikoyaga köra, artistlar eşon va murid qiyofasiga kirib, Andijondagi harbiy qismga qurol yetkazgan.

Madazimov „Öşning tavsifi“ (1914) va „Ismlar imlosi“ (1915) kitoblarini Toşkentda naşr ettirgan. U teatr uçun kiçik drama va pyesalar ham yozgan.

Boltihoji Sultonov va Fozilbek Qosimbekov bilan birga jadid maktabi oçgan; Öşda 60 dan ortiq, Qorasuvda 20 bolaga ta'lim berilgan. 1918-yil 20-mayda Öşda xalq maorif kengaşini tuzişda qatnaşgan. Öşa yili Öş tumanida 13 maktab oçilib, 939 bola öqigan; avgustda 95 örinli bolalar boğçasi oçilgan. Uning taklifi bilan oç va yetim bolalarga bepul issiq ovqat tarqatilgan. U Öş viloyati, Öş şahar va Qorasuv tumani Kengaşlari deputati etib saylangan hamda Qoraqirğiz avtonom viloyatining taşkil topişida iştirok etgan.

Madazimovning xizmatlari 1987-yilda çiqqan Öş viloyati Ensiklopediyasida, „Qirğiziston“ milliy ensiklopediyasida va Abduğani Abduğafurovning „Öşning akademik teatri“ kitobida qayd etilgan.