Qodir Zokirov

Qodir Zokiroviç Zokirov (1906–1992) — sovet va özbek olimi, botanik va pedagog. Özbekiston Fanlar Akademiyasi akademigi bölgan, ösimliklar sistematikasi, florasi va ösimlik resurslarini örgangan.

Qodir Zokirov 1906-yil 25-iyulda tuğilgan. Özbekça Vikipediyada tuğilgan joyi Jalolobod deb körsatilgan, inglizça Vikipediyada ham Jalolobod (Farğona) deyiladi. Rusça Vikipediyaga köra, tuğilgan joyi aniq ma'lum emas: bir ma'lumotlarda Andijon, boşqalarida Jalolobod keltiriladi. U hunarmand oilasida tuğilgan. 1920-yilda yangi taşkil etilgan yoşlar taşkiloti «Likbez»ga kirgan.

Oliy ta'lim yillari haqida manbalar bir-biriga mos kelmaydi. Özbekça Vikipediyaga köra, u Samarqand Davlat Universitetini 1933-yilda tugatgan. Rusça va inglizça Vikipediyalarda esa 1932-yilda Toşkent pedagogika akademiyasini tamomlagani aytiladi.

Vafot etgan sanasi ham turliça berilgan: özbekça Vikipediyada 1992-yil 8-sentyabr, rusça va inglizça Vikipediyalarda 1992-yil 9-avgust. Barça manbalarda vafot joyi Toşkent deb körsatilgan.

Özbekça Vikipediyaga köra, Zokirov Örta Osiyo universitetida ösimliklar sistematikasi va geografiyasi kafedrasi dotsenti (1941–43), Nizomiy nomidagi Toşkent pedagogika institutida botanika kafedrasi mudiri (1943–52), Özbekiston Fanlar akademiyasi Botanika instituti direktori (1952–56) bölib işlagan. Keyinçalik Özbekiston qişloq xöjaligi Fanlar akademiyasi prezidenti (1957–61), Farğona pedagogika instituti rektori (1963–66) vazifalarini bajargan. 1966-yildan Botanika instituti Ösimlik resurslari bölimiga mudirlik qilgan. U 1951-yilda biologiya fanlari doktori va professor unvonlarini, 1956-yilda akademik unvoni hamda Özbekistonda xizmat körsatgan fan arbobi unvonini olgan.

Rusça va inglizça Vikipediyalarga köra, u 1959–1963-yillarda SSSR Oliy Kengaşi a'zosi bölgan.

Ilmiy işlari ösimliklar sistemasi, flora, ösimlik qoplami va ösimlik xom aşyolarini örganişga oid. Sistematik sifatida kampirçopondoşlar, torondoşlar, köknordoşlar, hiloladoşlar va boşqa oilalarni tadqiq etib, yangi turkum va turlarni kaşf etgan. Özbek tilida botanika terminlarini yaratişga asos solgan. Köp jildli «Özbekiston florasi»ni tuzişda faol qatnaşgan.

Uning asarlari orasida «Zarafşon daryosi havzasining florasi va ösimliklari» (2 jild, Toşkent, 1955–1962), «Rusça-özbekça botanika atamalarining qisqaça izohli luğati» (boşqa mualliflar bilan, 1963) va X. Jamolxonov bilan hamkorlikda «Botanikadan rusça-özbekça ensiklopedik luğat»ning I jildi bor.

Zokirov Beruniy nomidagi Özbekiston Davlat mukofoti laureati (1968). Rusça Vikipediyaga köra, u ikkita Mehnat Qizil Bayroq ordeni bilan ham taqdirlangan.