Mustafin Ğabiden

Ğabiden Mustafin (1902–1985) — qozoq yozuvçisi va jamoat arbobi. U Qozoğiston Fanlar akademiyasining muxbir a'zosi va Qozoğiston Yozuvçilar uyuşmasining rahbarlaridan biri bölgan.

Mustafin 1902-yil 13 (26)-noyabrda Akmolinsk uyezdida tuğilgan. Rus tilidagi ma'lumotga köra, u Nura daryosi böyidagi Sartobe mavzesida, Tokarevka posyolkasi yaqinida, köçmançi oilasida dunyoga kelgan va Arğin qabilasining Quandiq uruğidan bölgan. 1907-yilda rus dehqonlarining köçib kelişi sababli oilasi Koktaljariq mavzesiga köçgan. Savodini auldagi mullada çiqargan, rus tilini zavod tabelçisidan örgangan, Spasski zavodidagi rus-qozoq maktabida öqigan. 1917-yilda Spasski mis eritiş zavodi qoşidagi bilim yurtini tamomlagan va Qarağanda konlarida işlagan.

1925-yilda Qizilorda şahriga öqişga borgan, işçi fakultetiga kira olmay, Qozoğiston Oliy sudida röyxatga oluvçi bölib işlagan va „Enbekşi qazaq“ gazetasida kiçik maqolalar e'lon qilgan. 1930-yilda qurilayotgan Qarağandaga köçgan. 1933-yil boşida „Qarağanda proletariati“ gazetasining mas'ul kotibi etib tayinlangan, söng Novosibirskka ötkazilib, u yerda qozoq tilida çiqa boşlagan „Qizil tu“ gazetasida işlagan. 1938-yildan Olma-otada yaşab, „Adabiyot maydoni“ jurnali tahririyatida işlagan, 1940-yilda jurnalning boş muharriri bölgan. Şu yili KPSSga a'zo bölgan. 1956-yildan Qozoğiston Kompartiyasi Markaziy Qömitasi a'zosi, SSSR Oliy Kengaşining 6-çaqiriq deputati bölgan. 1985-yil 20-yanvarda Olma-otada vafot etgan va Kensay qabristoniga dafn etilgan.

1927-yilda „Erta quşlar“ jurnalida birinçi hikoyasi — „Sarsen va Mukaş“ e'lon qilingan. Ilk hikoyalar töplami „Yer Şoyin“ 1929-yilda Qizilordada naşr etilgan. Işçilar hayotiga bağişlangan „Hayot va ölim“ romani (1941) qozoq prozasining ilk namunalaridan sanaladi; u Qarağanda kömir havzasining şakllanişi haqida. Boşqa asarlari: „Çiğanoq“ (1945), „Millioner“ qissasi (1948), „Qarağanda“ (1952), „Börondan söng“ (1959), „Köz körgan“ (1963). Ularda qozoq xalqining turli tabaqalari hayoti, işçi-şaxtyorlar va yoşlar mehnati aks etgan. 1983-yilda beş jildlik asarlar töplami çop etilgan.

Mustafin 1953–1956-yillarda Qozoğiston Yozuvçilar uyuşmasi boşqaruvi raisi, 1962–1964-yillarda mas'ul kotibi bölgan. Özbekistonga bir neça marta kelgan (1958, 1960), özbek adiblari bilan yaqin aloqada bölgan; „Qarağanda“ (1956) va „Çiğanoq“ (1962) romanlari özbek tiliga tarjima qilingan.

U Qozoğiston xalq yozuvçisi unvoniga (1984) sazovor bölgan, „Qarağanda“ romani uçun Abay nomidagi Qozoğiston Davlat mukofotini (1953) olgan. Şuningdek, ikki Lenin ordeni, Oktyabr inqilobi ordeni, Vatan uruşi ordeni, ikki Mehnat Qizil Bayroq ordeni bilan taqdirlangan, Qarağandaning faxriy fuqarosi (1972) bölgan.

1986-yilda Olma-otadagi bir köça, Qarağandadagi 83-örta maktab va Telman tumanidagi sovxoz uning nomi bilan atalgan. 2001-yilda Astanada, 2002-yilda Qarağandada köça uning nomiga qöyilgan, Tokarevka posyolkasi Ğabiden Mustafin posyolkasi deb qayta nomlangan. 2002-yilda unga bağişlangan poçta markasi va 50 tenge nominalli tanga çiqarilgan.