Mixail Lermontov
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Mixail Yuryeviç Lermontov (1814-yil 15-oktabr, Moskva — 1841-yil 27-iyul, Pyatigorsk) — rus şoiri, nosiri, dramaturgi va rassomi; rus romantizmining eng yirik vakillaridan biri. Inglizça Vikipediyaga köra, uni ba'zan «Kavkaz şoiri» deb ataşadi va 1837-yilda Aleksandr Puşkin vafotidan keyingi eng muhim rus şoiri sifatida baholaşadi. Uning «Zamonamiz qahramoni» romani rus psixologik romani an'anasiga asos solgan. Sanalar yangi uslubda berilgan; eski uslubda u 3-oktabrda tuğilib, 15-iyulda vafot etgan.12
Bolaligi va ta'limi
1,3Inglizça Vikipediyaga köra, Lermontovlar oilasi Şotlandiyadan kelgan ajdodga borib taqaladi: 17-asr boşida Rossiya xizmatiga ötgan zobit Georg Lermont bu sulolaning boşlovçisi bölgan. Şoirning onasi Mariya Mixaylovna u ikki yoşligida, 1817-yilda vafot etgan; bola buvisi Yelizaveta Arsenyeva qölida ösgan. ÖzME'ga köra, bolaligi Penza guberniyasidagi Tarxan (hozirgi Lermontovo) qişloğida ötgan. Buvisi unga uyda yaxşi ta'lim bergan: u fransuz va nemis tillarini egallagan, musiqa çalişni va rasm çizişni örgangan. Salomatligi nozik bölgani uçun bolaligida bir neça bor Kavkazga davolanişga olib borilgan va bu ölka uning qalbida bir umrlik iz qoldirgan.
ÖzME'ga köra, 1827-yilda buvisi bilan Moskvaga köçgan, 1828-yildan Moskva universiteti qoşidagi zodagonlar pansionida, 1830-yildan esa universitetning ma'naviy-siyosiy bölimida öqigan. Ilk şe'rlari, «Çerkeslar» va «Kavkaz asiri» dostonlari, «Odamlar va ehtiroslar» dramasi şu yillarda yozilgan. 1832-yilda universitetni taşlab, Peterburgdagi gvardiya podpraporşçiklari va kavaleriya yunkerlari maktabiga kirgan, uni tugatgaç, 1834-yilda Sarskoye Selodagi gusarlar polkiga xizmatga yuborilgan. Bu davrda «Maskarad» dramasi va «Hoji Abrek» dostoni yaratilgan.
Surgunlar va ijodiy kamolot
1,31837-yil boşida Puşkin duelda halok bölgaç, Lermontov «Şoirning ölimi» şe'rini yozgan. ÖzME'ga köra, şe'rda şoir ölimida aybdor kuçlar keskin qoralangani uçun muallif Kavkazga surgun qilingan. Kavkaz taassurotlari uning ham şe'riyatiga, ham rangtasviriga kuçli ta'sir körsatgan: şu yerda «Oşiq Ğarib» ertagi yozilgan va köplab manzara rasmlari çizilgan. Buvisi va şoir Vasiliy Jukovskiyning sa'y-harakati bilan afv etilgan Lermontov 1838-yilda Peterburgga qaytgan.
ÖzME'ga köra, 1830-yillar oxiri uning ijodiy kamolot pallasi bölgan. «Şoir», «Öylar», «Payğambar» kabi şe'rlari, «Mtsiri» va «Demon» dostonlari, «Zamonamiz qahramoni» romani şu davrga mansub; roman 1840-yilda alohida kitob bölib çiqqan. 1840-yilda fransuz elçisining öğli Ernest de Barant bilan duel tufayli u ikkinçi marta Kavkazga, piyodalar polkiga jönatilgan va bir neça harbiy yurişlarda qatnaşgan.
Halok böliş
1,3Inglizça Vikipediyaga köra, 1841-yilda Lermontov Pyatigorskda zobit Nikolay Martinov bilan bölgan duelda halok bölgan. ÖzME'ga köra, şoirning xoki keyingi yil Tarxanga keltirilib, Arsenyevlar oilaviy qabristonida dafn etilgan.
Merosi
1,3Rusça Vikipediyaga köra, Lermontov ijodida fuqarolik, falsafiy va şaxsiy motivlar uyğunlaşgan; u 19–20-asrlardagi köplab rus yozuvçilariga ta'sir körsatgan. Uning şe'rlari asosida operalar, romanslar yaratilgan, ayrimlari xalq qöşiğiga aylanib ketgan. ÖzME uning asarlarida erksevarlik va vatanparvarlik ğoyalari yuksak ifodalanganini ta'kidlaydi.
ÖzME'ga köra, Lermontov ijodi Özbekistonda ham keng e'tibor qozongan. Asarlarini Oybek, Şayxzoda, Mirtemir, Usmon Nosir, Asqad Muxtor va boşqalar özbek tiliga tarjima qilgan, «Maskarad» dramasi Özbek milliy akademik drama teatrida sahnalaştirilgan. Toşkent va boşqa şaharlarda uning nomi berilgan maktab va köçalar bor.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Mixail Lermontov // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/3213 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAMixail Lermontov. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/3213
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/3213
Zamondoşlari
Manbalar
3 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Лермонтов, Михаил Юрьевичru.wikipedia.org
- 2Inglizça Vikipediya: Mikhail Lermontoven.wikipedia.org
- 3ÖzME, 5-jild, 88–89-b.manbaa.uz · ÖzME, 5-jild, 88–89-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.