Matniyoz Yusupov

Matniyoz Abdalniyozoviç Yusupov (1925–1992) — özbek kompozitori, ğijjak çaluvçi sozanda va xonanda, Xorazm musiqa merosini töplovçi va notaga oluvçi. ÖzME'ga köra, u 1925-yil 1-yanvarda Urganç şahrida tuğilgan va 1992-yil 6-oktabrda Toşkentda vafot etgan. 1969-yilda unga Özbekistonda xizmat körsatgan san'at arbobi unvoni berilgan, 1991-yilda esa Hamza nomidagi Özbekiston Davlat mukofotiga sazovor bölgan.1

ÖzME'ga köra, Yusupov Xorazm maqomlari va xalq musiqasini, soz çaliş va aşula aytiş sirlarini S. Yoqubov, M. Xudoyberganov va Komiljon Otaniyozovdan örgangan. 1960-yilda u Toşkent konservatoriyasini tamomlagan.

ÖzME ma'lumotiga köra, 1940–1943-yillarda u Xorazm viloyati estradasida sozanda bölib işlagan, 1943–1944-yillarda Ikkinçi jahon uruşida qatnaşgan. 1945–1951-yillarda Xorazm teatrining musiqa rahbari, 1967–1972-yillarda Urganç musiqa bilim yurtining direktori, 1972–1974-yillarda «Lazgi» ansamblining badiiy rahbari bölgan. 1974–1985-yillarda Özbekiston radioqömitasida musiqa muharriri sifatida işlagan, 1985-yildan Toşkent madaniyat institutida dotsent bölgan.

ÖzME'ga köra, Yusupov turli janrlarda ijod qilgan. U «Xorazm qöşiği» operasi (1964), «Gulsanam» baleti (1974), A. Bobojonning «Ğazal fojiasi», H. Ğulomning «Dil közgusi», X. Rasulning «Muqaddas diyor» kabi pyesalariga musiqa yozgan, simfonik asarlar yaratgan. Uning «Bilmagunça», «Xorazm», «Bahor navosi», «Işq kuyida», «Hijron», «Yorimga ayting», «Qalbi daryo» qöşiqlari ham ma'lum. Kompozitorning «Mahliyo» (1970), «Şodiyona» (1977), «Bir diyorki» (1981) va «Guldasta» (1985) nomli asarlar töplamlari çop etilgan.

ÖzME'ga köra, Yusupov şirali ovozga ega lirik xonanda bölgan. U mumtoz va zamonaviy bastakorlarning «Feruz», «Qöş parda suvora», «Savti suvora», «Jonim sadqa», «Aqlu odobdandur», «Yozmişlar», «Dildorim kelur» kabi aşulalarini kuylagan; ijrolari Özbekiston radiosining fonotekasida saqlanadi.

ÖzME'ga köra, Yusupov Xorazm xalq qöşiqlari va kuylarini, maqom va suvoralarni, doston qöşiqlarini hamda ustozi Komiljon Otaniyozovning asarlarini töplab, notaga olgan va naşr ettirgan. Ular «Özbek xalq muzikasi» turkumining 6-jildi (1958) va 7-jildi (1960), «Xorazm maqomlari» (1980–1987) hamda «Uçirdim şunqor quşimni» (1987) kitoblarida bosilgan. Özbekça Vikipediyadagi Komiljon Otaniyozov haqidagi maqolaga köra, Otaniyozov ijro etgan Xorazm maqomlari aynan Matniyoz Yusupov tomonidan naşr ettirilgan.