Abdulhaq Abdullayev

Abdulhaq Oqsoqoloviç Abdullayev (1918—2001) — özbek rangtasvirçi rassomi, ayniqsa portret janridagi asarlari bilan tanilgan. Özbekiston xalq rassomi (1968), Özbekiston Badiiy akademiyasining faxriy a'zosi (1997). Rusça Vikipediya uni maşhur özbek portretçi rassomi deb ataydi.1

Abdullayev 1918-yil 30-dekabrda Turkiston şahrida tuğilgan. Rusça Vikipediyaga köra, rasm çizişga qiziqişi bolaligidayoq namoyon bölgan: 1928-yilda Toşkentdagi mehnat maktabiga kirgan, 1931-yilda maktab Samarqandga köçirilgaç, u yerdagi badiiy bilim yurtiga imtihonsiz qabul qilingan — bunga uning bir aktyor portretidan işlagan nusxasi sabab bölgan. ÖzME'ga köra, u Samarqand badiiy bilim yurtida 1931—1936 yillarda, Moskva badiiy institutida esa 1938—1941 yillarda tahsil olgan.

Rusça Vikipediyaga köra, rassom 1950-yillarda Toşkentdagi badiiy bilim yurti va Nizomiy nomidagi pedagogika institutida dars bergan, san'at masalalariga oid maqolalar yozgan. U 2001-yil 29-oktabrda vafot etgan va Toşkentdagi Çiğatoy qabristoniga dafn qilingan.

ÖzME'ga köra, Abdullayev ijodini manzara va portretlardan boşlagan: «Hovuz böyida» (1932), «Yoz» (1937), «Döstim portreti» (1937) uning dastlabki işlaridandir. Keyinçalik u insonning ruhiy holati va kayfiyatini, ma'naviy qiyofasini mohirona aks ettirgan portretlari bilan şuhrat qozongan. Bu turkumga «Abror Hidoyatov Otello rolida» va «Mannon Uyğur» (ikkalasi 1946), «Oybek» (1949), «Nazarali Niyozov» (1949), «Komil Yaşin» (1960), «Navoiy» (1973) kabi asarlar kiradi. 1980-yillarda u Özbekistonning taniqli kişilari portretlari ustida köp işlagan.

Rassom bir qator avtoportretlar ham yaratgan, ularda öz ruhiy keçinmalarini ifodalaşga intilgan; jumladan, 1937-yildagi «Muallif portreti» va 1980-yilda qirğizça qalpoqda çizilgan avtoportreti şular jumlasidan. Uning manzaralari («Yomğirdan söng», 1954; «Bahor keldi», 1955; «Xumsonda», 1961) va natyurmortlari («Olma», 1962; 1980-yillardagi meva tasvirlari) ham ma'lum.

1957-yilda Hindistonga qilgan safari taassurotlari asosida rassom bu mamlakat manzaralari va odamlarini tasvirlovçi etyud hamda kartinalar yaratgan, ular orasida «Tongda Tojmahal» asari bor.

Abdullayev ijodida Alişer Navoiy obrazini yaratiş alohida örin tutadi. ÖzME'ga köra, şoir portreti ustidagi uzoq izlanişlar natijasida yuzaga kelgan asarlari Toşkentdagi Adabiyot muzeyida (1968), Andijondagi adabiyot va san'at muzeyida (1969), Özbekiston san'at muzeyida (1980—1984) va boşqa joylarda saqlanadi.

Rassomning asarlari xalqaro körgazmalarda namoyiş etilgan. Rusça Vikipediyaga köra, uning kartinalari Özbekiston, Rossiya, Italiya, Hindiston va boşqa mamlakatlar muzeylarida saqlanadi. ÖzME'ga köra, Abdullayev 1977-yilda Hamza nomidagi Özbekiston Davlat mukofotiga sazovor bölgan, 1998-yilda «El-yurt hurmati» ordeni bilan taqdirlangan.