Abdulla Boltayev
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Abdulla Boltayev (1896—1966) — xorazmlik naqqoş, Özbekiston xalq rassomi (1950). ÖzME uni Xorazm naqqoşlik maktabining yirik vakillaridan biri, ham çizma, ham böyama naqş ustasi sifatida tilga oladi. Uning çizmalari asosida köplab xorazmlik ustalar işlagan, naqş namunalari esa bugungi kunda Toşkent, Moskva va Xiva muzeylarida saqlanadi.1
Hayoti va ustozi
13ÖzME'ga köra, Boltayev böyoqçi va matoga gul bosuvçi usta oilasida tuğilgan. Hunarni Xivaning maşhur naqqoş va koşinkor ustasi Eşmuhammad Xudoyberdiyevdan örgangan. Yoşligida yirik inşootlar, jumladan 1912-yilda qurilgan Islomxöja madrasasi va minorasini barpo etiş hamda bezaş işlarida qatnaşgan. 1920-yildan mustaqil faoliyat boşlagan, 1924-yildan esa Xorazm viloyati ölkaşunoslik muzeyida ilmiy xodim bölib işlagan. Özbekça Vikipediyaga köra, u Xiva muzeylarida 30 yil davomida saqlovçi lavozimida xizmat qilgan.
Ijodiy uslubi
13Boltayev Xorazm vohasidagi taniqli ganç, toş va yoğoç öymakorlari hamda naqqoşlarning eng sara naqşlarini töplab, ularni ijodiy qayta işlagan va öz namunalarini yaratgan. ÖzME'ga köra, uning ijodida Xiva naqqoşligiga xos aylanma islimiy naqşlar — şox, poya (tanob, raftor), barg, gul va ğunçaga öxşaş unsurlar asosiy örinni egallaydi. Usta naqş namunalari va girixlarda islimiy bezaklarni bir-biriga uyğun holda qöşib işlatgan.
Yirik işlari
13ÖzME'ga köra, xorazmlik ustalar Maye va Ota Polvonov Boltayev çizmalari asosida bezagan ustun va eşik 1937-yilda Parijdagi amaliy san'at körgazmasida namoyiş etilgan. Uning iştirokida Xivadagi Köhna Ark, Toşhovli, Nurullaboy saroyi va boşqa me'moriy yodgorliklar ta'mirlangan.
1946—1947-yillarda Boltayev Toşkentdagi Navoiy nomidagi teatr binosining Xiva zalini bezagan ustalar guruhiga rahbarlik qilgan. Ensiklopediyaga köra, şu binoning eşiklari va toşdan işlangan qismlaridagi naqşlar ham uning çizmalari asosida bajarilgan.
Merosi
13ÖzME'ga köra, Boltayev tayyorlagan naqş namunalari va uning çizmalari asosida yasalgan kulolçilik buyumlari Moskvadagi Şarq xalqlari san'ati muzeyida, Toşkentdagi Özbekiston davlat san'at muzeyi va Amaliy san'at muzeyida, Badiiy körgazmalar direksiyasida hamda Xiva muzeylarida saqlanadi. Usta hayoti va ijodi haqida A. Xöjayevning «Naqqoş Abdulla Boltayev» (1963) nomli kitobi naşr etilgan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Abdulla Boltayev // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/4302 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAAbdulla Boltayev. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/4302
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/4302
Zamondoşlari
Manbalar
2 ta manba- 1Özbekça Vikipediya: Abdulla Boltayevuz.wikipedia.org
- 2ÖzME, 2-jild, 517-b.manbaa.uz · ÖzME, 2-jild, 517-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.