Şoislom Şomuhamedov
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Şoislom Mahmudoviç Şomuhamedov (1921—2007) — özbek şarqşunosi va eronşunosi, şoir va tarjimon; filologiya fanlari doktori (1968), professor (1970), Özbekistonda xizmat körsatgan fan arbobi (1978). ÖzME'ga köra, u fors-tojik mumtoz adabiyoti va zamonaviy Eron adabiyoti böyiça tadqiqotlar, tarjimalar va öz badiiy asarlaridan iborat 90 ga yaqin kitob yaratgan. Özbekça Vikipediya uning vafot yilini 2007 deb körsatadi.1
Hayoti
13Şomuhamedov 1921-yil 16-aprelda Toşkentda tuğilgan. ÖzME'ga köra, 1941—1942-yillarda Ikkinçi jahon uruşida qatnaşgan, 1952-yilda Örta Osiyo universitetining şarq fakultetini tamomlagan. Keyingi butun faoliyati şu universitet bilan boğliq: u öqituvçi va dotsent (1958—1960), şarq fakulteti dekani (1960—1972), ilmiy işlar böyiça prorektor (1972—1985) bölgan. 1966—1972-yillarda xorijiy Şarq mamlakatlari adabiyoti kafedrasini boşqargan, 1985-yildan şu kafedra professori bölib işlagan; fakultet 1991-yilda Toşkent şarqşunoslik institutiga aylantirilgan.
Özbekça Vikipediyaga köra, 1957-yilda u fors yozuvçisi va şoiri Ehson Tabariy ijodi böyiça nomzodlik, keyinroq fors-tojik mumtoz adabiyotida insonparvarlik ğoyalari rivoji mavzusida doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan.
Ilmiy faoliyati
13Olimning asosiy tadqiqot yönalişi — fors-tojik mumtoz adabiyoti va uning tarjimasi hamda hozirgi Eron adabiyoti masalalari. ÖzME uning asarlari qatorida «Fors-tojik adabiyoti klassiklari ijodida gumanizm» (1968), «Xazinalar jilosi» (1981), «Odamiylik inşosi» (1984), «Şoh kitob va uning muallifi» (1992), «Fidoiylar va ruboiylar» (2003), «Fors şe'riyatining şakllari» (2004) kitoblarini sanaydi. Özbekça Vikipediyaga köra, Şomuhamedov Rudakiy, Umar Xayyom, Sa'diy Şeroziy, Hofiz Şeroziy, Abdurahmon Jomiy, Amir Xusrav Dehlaviy hayoti va ijodiga bağişlangan risolalar, fors-tojik aruzi va fors-tojik adabiyoti tarixi böyiça öquv qöllanmalari muallifi bölgan.
Tarjimonlik faoliyati
13ÖzME'ga köra, Şomuhamedov tarjimon sifatida önlab Şarq şoirlari asarlarini özbek kitobxoniga yetkazgan. Ayniqsa, Firdavsiyning «Şohnoma» dostonini uç jildda yangidan tarjima qiliş va naşr etiş (1975—1979) bevosita uning rahbarligi va iştirokida amalga oşirilgan. U hind, arab, rus, ozarbayjon, tojik va turkman şoirlari asarlaridan ham köplab namunalarni özbek tiliga ögirgan. Özbekça Vikipediyaga köra, Umar Xayyom ruboiylarining fors, rus va özbek tillaridagi naşrini (1970) ham u tuzgan va tarjima qilgan.
Badiiy ijodi va mukofotlari
13ÖzME'ga köra, Şomuhamedov şoir va yozuvçi sifatida bolalar va kattalar uçun axloqiy-ta'limiy, ijtimoiy-falsafiy va ma'rifiy mazmundagi önga yaqin şe'riy va nasriy kitob çop ettirgan. U 1973-yilda Firdavsiy nomidagi xalqaro mukofot sovrindori bölgan, 1998-yilda «El-yurt hurmati» ordeni bilan taqdirlangan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Şoislom Şomuhamedov // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/4313 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAŞoislom Şomuhamedov. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/4313
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/4313
Zamondoşlari
Manbalar
2 ta manba- 1Özbekça Vikipediya: Şoislom Şomuhamedovuz.wikipedia.org
- 2ÖzME, 10-jild, 195–196-b.manbaa.uz · ÖzME, 10-jild, 195–196-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.