Ignatiy Kraçkovskiy
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Ignatiy Yulianoviç Kraçkovskiy (1883–1951) — rus va sovet şarqşunosi, arabşunoslik maktabining asosçilaridan biri, akademik. ÖzME'ga köra, u 1883-yil 16-martda (eski uslubda 4-martda) hozirgi Vilnyusda tuğilgan va 1951-yil 24-yanvarda hozirgi Sankt-Peterburgda (u paytda Leningrad) vafot etgan. Kraçkovskiy Qur'onning rus tilidagi taniqli tarjimasi va arab geografik adabiyoti tarixiga bağişlangan yirik asari bilan maşhur.1
Hayoti
13Rusça Vikipediyaga köra, Kraçkovskiy Vilnadagi öqituvçilar institutining direktori oilasida tuğilgan va yoşligidanoq Şarq tillarini mustaqil örgana boşlagan. 1901-yilda gimnaziyani oltin medal bilan tugatgan. ÖzME'ga köra, 1905-yilda Peterburg universitetining şarq tillari fakultetini bitirgan. Rusça Vikipediyada aytilişiça, u 1908–1910-yillarda Yaqin Şarqda bölib, arab tili şevalari va mahalliy adabiyotni örgangan.
1910-yildan Peterburg universitetida dars bergan, ÖzME'ga köra 1918-yildan professor bölgan. 1921-yilda akademiyaga a'zo etib saylangan. Rusça Vikipediyaga köra, 1938–1945-yillarda SSSR Geografiya jamiyatining vitse-prezidenti lavozimida işlagan. U Damaşq Fanlar akademiyasi, Buyuk Britaniya Qirollik Osiyo jamiyati, Nemis şarqşunoslik jamiyati va boşqa xorijiy ilmiy taşkilotlarning a'zosi bölgan. Rafiqasi V. A. Kraçkovskaya ham şarqşunos edi. Olim Leningraddagi Volkovo qabristoniga dafn etilgan.
Ilmiy faoliyati
13ÖzME'ga köra, Kraçkovskiy arab tili va adabiyotidan taşqari fors, turk, habaş (efiop), lotin, ibroniy va bir qator ğarb tillarini bilgan. U arab adabiyoti, tili, tarixi va madaniyati hamda şarqşunoslik tarixiga doir 400 dan ortiq ilmiy iş yozgan; rusça Vikipediya naşr etilgan işlari sonini 450 dan ziyod deb körsatadi.
Olimning eng muhim asarlaridan biri «Arab geografik adabiyoti tarixi» bölib, unda islomgaça davrdan 18-asrgaça bölgan arab geograflari faoliyati körib çiqilgan. ÖzME'ga köra, bu asarda Beruniy va Ibn Sino kabi arab tilida ijod qilgan mutafakkirlarning fan rivojiga qöşgan hissasi yoritilgan. Rusça Vikipediyaga köra, asar 1963-yilda Arab davlatlari ligasi tomonidan arab tilida naşr qilingan.
Örta Osiyo tarixiga oid işlari
13ÖzME'ga köra, 1931-yildan Kraçkovskiy SSSR Fanlar akademiyasi tuzgan, Şarqiy Yevropa, Kavkaz va Örta Osiyo tarixiga oid arab manbalarini töplaş komissiyasiga rahbarlik qilgan. Uning boşçiligida turkman xalqi tarixiga oid arabça matnlar tarjimasi 1939-yilda e'lon qilingan. Kraçkovskiy rafiqasi bilan birga naşr etgan arabça hujjatlar töplami — «Söğd töplami» Örta Osiyo tarixini örganişda ahamiyatli manba hisoblanadi.
Tarjimalari va boşqa asarlari
13Kraçkovskiy Qur'onni adabiy yodgorlik sifatida rus tiliga tarjima qilgan. ÖzME'ga köra, u «Ming bir keça» va «Kalila va Dimna» tarjimalarida ham iştirok etgan; rusça Vikipediyaga köra esa «Ming bir keça»ning rus tilidagi birinçi töliq naşriga muharrirlik qilgan. Uning 1945-yilda çiqqan «Arab qölyozmalari ustida» nomli xotira kitobi köp tillarga, jumladan arab tiliga tarjima qilingan va 1951-yilda Stalin mukofotiga sazovor bölgan. 1950-yilda «Rus arabşunosligi tarixi oçerklari» asari çop etilgan. Olimning tanlangan asarlari 1955–1960-yillarda olti jildda naşr qilingan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Ignatiy Kraçkovskiy // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/4244 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAIgnatiy Kraçkovskiy. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/4244
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/4244
Zamondoşlari
Manbalar
2 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Крачковский, Игнатий Юлиановичru.wikipedia.org
- 2ÖzME, 5-jild, 692–693-b.manbaa.uz · ÖzME, 5-jild, 692–693-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.