Edvard Grig
SaqlaşÖqiş: 3 daqiqa
Edvard Xagerup Grig (norvegça Edvard Hagerup Grieg; 1843–1907) — norveg kompozitori, pianinoçi va dirijyor, norveg milliy musiqa maktabining asosçisi. Inglizça Vikipediyaga köra, u romantizm davrining yetakçi kompozitorlaridan biri hisoblanadi; xalq musiqasidan keng foydalanib, Norvegiya musiqasini dunyoga tanitgan va milliy özlikni şakllantirişga hissa qöşgan. ÖzME'ga köra, Grig 1843-yil 15-iyunda Bergenda tuğilgan va 1907-yil 4-sentabrda vafot etgan.1
Ta'limi va ilk faoliyati
13Inglizça Vikipediyaga köra, Grig musiqaçi oilada ösgan: onasi musiqa öqituvçisi bölib, unga olti yoşidan pianino çalişni örgatgan. 1858-yilda taniqli norveg skripkaçisi Ule Bull istedodli ösmirni körib, ota-onasini uni Leypsig konservatoriyasiga yuboriş uçun köndirgan. Grig konservatoriyani 1862-yilda tamomlagan. 1860-yilda u oğir öpka kasalliklarini boşdan keçirgan va umrining oxirigaça sihatligi zaif bölib qolgan. 1863-yildan uç yil Kopengagenda yaşab, daniyalik kompozitorlar va yurtdoşi Rikard Nordrok bilan yaqin bölgan.
ÖzME'ga köra, Grigning ijodi Norvegiyada milliy madaniyat yuksalayotgan davrda şakllangan. U Kristianiyada (hozirgi Oslo) Musiqa akademiyasini (1867) va Musiqa jamiyatini (1871) taşkil etgan; keyinçalik bu jamiyat asosida filarmoniya vujudga kelgan. 1867-yilda u xola qizi, soprano xonanda Nina Xagerupga uylangan.
Ijodi
13ÖzME Grigning xalq kuylarini töplab, ularning köpini qayta işlaganini qayd etadi («Norveg raqslari», «25 ta xalq raqsi va qöşiği»). Uning asarlarida Norvegiya tabiati va xalq hayoti manzaralari nozik did bilan aks etgan. Kompozitor merosining asosiy qismi kamer janrlariga töğri keladi: fortepiano pyesalari, jumladan ön daftardan iborat «Lirik pyesalar», skripka va fortepiano uçun uçta sonata, violonçel va fortepiano uçun sonata, torli kvartet hamda norveg, daniya va nemis şoirlari şe'rlariga yozilgan 150 dan ortiq romans va qöşiq.
Grigning orkestr asarlari orasida eng maşhurlari teatr bilan boğliq. Inglizça Vikipediyaga köra, Genrik Ibsenning iltimosi bilan uning «Per Gyunt» dramasiga yozilgan musiqa spektakl muvaffaqiyatiga katta hissa qöşgan; bu musiqa asosidagi ikki orkestr syuitasi kompozitorning eng maşhur asarlariga aylangan. Byornstyerne Byornson bilan hamkorlikda «Sigurd Salibçi» dramasiga musiqa yozgan. Fortepiano va orkestr uçun lya minor konserti 1868-yilda Daniyada yozilgan va ertasi yili Kopengagenda ilk bor ijro etilgan. «Xolberg davridan» syuitasi (1885) va «Simfonik raqslar» (1898) ham keng tanilgan.
Tan olinişi
13Grig pianinoçi va dirijyor sifatida Yevropa mamlakatlarida konsertlar berib, norveg kompozitorlarining asarlarini tarğib qilgan. Inglizça Vikipediyaga köra, 1870-yilda Rimda Frans List uning konsertini nota orqali birdaniga çalib, yuksak baho bergan; 1888-yilda Leypsigda Çaykovskiy bilan tanişgan. ÖzME'ga köra, Grig Şvetsiya va Leyden musiqa akademiyalari, Parij va Berlin san'at akademiyalarining a'zosi bölgan, Kembrij (1893) va Oksford (1906) universitetlari unga musiqa doktori darajasini bergan.
Sönggi yillari va xotirasi
13Inglizça Vikipediyaga köra, 1903-yilda Grig Parijda öz fortepiano asarlarini gramplastinkaga yozdirgan. U 1907-yilda Bergenda yurak yetişmovçiligidan vafot etgan; dafn marosimiga 30–40 ming kişi kelgan. Kompozitorning xoki Bergen yaqinidagi Troldxaugen uyi oldidagi qoya içiga joylangan, hozir u yerda Grig muzeyi işlaydi. Bergendagi eng katta konsert zali va musiqa akademiyasi uning nomi bilan atalgan. ÖzME'ga köra, Özbekistonda ham Grigning fortepiano konserti, «Per Gyunt» syuitasi va kamer asarlari ijro etiladi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Edvard Grig // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/4421 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAEdvard Grig. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/4421
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/4421
Zamondoşlari
Manbalar
2 ta manba- 1Inglizça Vikipediya: Edvard Griegen.wikipedia.org
- 2ÖzME, 3-jild, 446-b.manbaa.uz · ÖzME, 3-jild, 446-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.