Migel de Servantes
SaqlaşÖqiş: 3 daqiqa
Migel de Servantes Saavedra (ispança Miguel de Cervantes Saavedra; 1547 — 1616-yil 22 yoki 23-aprel) — ispan yozuvçisi, dramaturg va şoir, jahon adabiyotining eng maşhur asarlaridan biri — «Don Kixot» romanining muallifi. Inglizça Vikipediyaga köra, uning adabiyotga qöşgan hissasi şunçalik katta-ki, ispan tili köpinça «Servantes tili» deb ataladi.12
Yoşligi va harbiy xizmati
13Servantes Kastiliyadagi Alkala-de-Enares şahrida kambağallaşgan dvoryan oilasida tuğilgan. Rusça Vikipediyaga köra, otasi Rodrigo de Servantes jarroh bölgan, öğli esa yetti farzandning törtinçisi edi. Yozuvçi 1547-yil 9-oktyabrda çöqintirilgan; ÖzME bu sanani tuğilgan kuni sifatida beradi, ayrim tadqiqotçilar esa uni 29-sentyabrda tuğilgan deb hisoblaydi. ÖzME'ga köra, u Valyadoliddagi iyezuitlar kollegiyasida, keyin Madridda öqigan.
1569-yilda Servantes Italiyaga ketgan; inglizça Vikipediyaga köra, Rimda bir kardinal xonadonida xizmat qilgan, 1570-yilda esa Ispaniya dengiz piyodalari polkiga yozilgan. 1571-yil 7-oktyabrda Muqaddas liga floti Usmonli flotini tor-mor etgan Lepanto jangida u bezgakdan isitmalab turgan bölişiga qaramay jangga kirgan va uç marta yaralangan; jarohatlardan biri çap qölini umrbod işdan çiqargan. Şundan keyin uni «Lepantolik çöloq qöl» deb atay boşlaşgan, yozuvçi esa bu jangdagi iştirokidan umrining oxirigaça faxrlangan.
Asirlik va qiyin yillar
13Rusça Vikipediyaga köra, 1575-yil sentyabrda Servantes ukasi Rodrigo bilan Neapoldan Barselonaga qaytayotganida ular tuşgan kemaga jazoirlik dengiz qaroqçilari hujum qilgan. Yozuvçi beş yil (1575–1580) Jazoirda asirlikda yaşagan, tört marta qoçişga urinib, ölimdan zörğa qutulib qolgan. Nihoyat u töv evaziga ozod qilinib, Madridga qaytgan.
ÖzME'ga köra, Servantesning ilk yirik asari — 1585-yilda Madridda bosilgan «Galateya» romani. U yana yigirma-öttizga yaqin pyesa yozgan, ammo ularning köpi saqlanmagan. Qalam haqi bilan oilasini boqa olmagan Servantes 1587-yilda Sevilyaga köçib, avval harbiy ta'minot xizmatida, keyin soliq yiğuvçi bölib işlagan. Ispaniyaning yirik port şaharlarida turli tabaqa vakillari bilan muloqot uning keyingi ijodi uçun boy material bergan. ÖzME'ga köra, «Don Kixot» ustidagi işni u Sevilya qamoqxonasida boşlagan.
«Don Kixot» va boşqa asarlari
13«Ayyor hidalgo Don Kixot Lamançskiy» romanining birinçi qismi inglizça va rusça Vikipediyaga köra 1605-yilda çiqqan (ÖzME'da 1603-yil deb körsatilgan) va muallifni zudlik bilan butun Yevropaga taniştirgan. ÖzME'ga köra, 1614-yilda Alonso Fernandes de Avelyaneda taxallusli noma'lum muallif romanning soxta davomini naşr ettirgan; bunga javoban Servantes 1615-yilda asarning haqiqiy ikkinçi qismini e'lon qilgan.
Ikki qism orasida yozuvçi «Ibratli novellalar» töplami (1613) va «Parnasga sayohat» dostonini (1614) yaratgan. «Persiles va Sixizmundaning sarguzaştlari» romani u vafot etgandan keyin, 1617-yilda bosilgan. Inglizça Vikipediyaga köra, uning «Sakkiz komediya va sakkiz intermediya» töplami ham bor.
ÖzME talqiniça, «Don Kixot» dastlab öz davrida keng tarqalgan ritsarlik romanlari ustidan kuliş, ularga parodiya sifatida yozilgan. Ammo adolatsizlik bilan kelişa olmaydigan, xayoliy ideallar uçun kuraşga otlangan qahramon obrazi oddiy parodiyadan çiqib, insonparvarlik ğoyalarining yorqin ifodasiga aylangan. Romanning tragikomik va umuminsoniy mohiyati, ayniqsa, 19–20-asrlarda keng anglangan; uning asosida opera, balet, spektakl, kinofilm va haykallar yaratilgan.
Sönggi yillari
13ÖzME'ga köra, Servantes umrining köp qismini muhtojlikda ötkazgan va ölimi oldidan rohiblik qasamyodini qabul qilgan. U 1616-yil aprelda Madridda vafot etgan. Inglizça Vikipediyaga köra, yozuvçi Madriddagi yalangoyoq trinitariylar monastirida dafn etilgan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Migel de Servantes // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/3343 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAMigel de Servantes. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/3343
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/3343
Zamondoşlari
Manbalar
3 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Сервантес, Мигель деru.wikipedia.org
- 2Inglizça Vikipediya: Miguel de Cervantesen.wikipedia.org
- 3ÖzME, 7-jild, 317–318-b.manbaa.uz · ÖzME, 7-jild, 317–318-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.