Muhammad Ğaznaviy
SaqlaşBoşqa nomlari: Mohammad Ghaznavi
Öqiş: 2 daqiqa
Muhammad Ğaznaviy (taxminan 998–1041) — Ğaznaviylar davlatining hukmdori, Mahmud Ğaznaviyning öğli. U 1030-yilda qisqa muddat, söng 1040–1041-yillarda taxtda bölgan.
Hayoti
13Muhammad 998-yilda Mahmud Ğaznaviy oilasida tuğilgan. Inglizça Vikipediyaga köra, u Ğaznaviylar poytaxti Ğaznada tuğilgan. Uning egizak akasi (rusça Vikipediyada «birodar-egizak» deyiladi) Mas'ud edi. Inglizça manbada Muhammad egizaklarning kiçigi, Mas'ud esa kattasi sifatida körsatilgan.
Inglizça Vikipediyaga köra, taxminan 1008-yilda Muhammad Fariğuniylar hukmdori Abulnasr Muhammadning qiziga uylangan. Ikki yildan söng Abulnasr Muhammad vafot etgaç, otasi uni Guzgon hokimi etib tayinlagan; bu Guzgondagi mahalliy Fariğuniylar sulolasiga barham bergan.
Birinçi hukmronligi
131030-yilda Mahmud öğli Mas'ud bilan munosabati yomonligi sababli vorisni özgartirib, Muhammadni voris etib tayinlagan. Inglizça manbaga köra, Muhammad davlat va harbiy işlarda Mas'uddan ança tajribasiz edi. Mahmud tez orada vafot etgaç, Muhammad taxtga çiqdi va Abu Sahl Hamduviyni vazir etib tayinladi. Manbaga köra, hokimiyatning katta qismi sobiq vazir Hasanak Mikaliy va harbiy amaldor Ali ibn Il-Arslon qölida edi. Muhammad amakisi Yusuf ibn Sabuktiginni qöşin boş qömondoni etdi.
Tez orada Muhammadning quldor (ğulom) qöşinlari Abulnajm Ayoz boşçiligida Mas'ud tomoniga ötdi. Muhammad isyonni bostiriş uçun qöşin jönatdi, biroq isyonçilar ğalaba qozonib, sarkarda Suvendharayni öldirdi. Keyinçalik Yusuf ibn Sabuktigin va Ali ibn Il-Arslon ham Mas'ud tomoniga ötdi. Mas'ud Ğaznaga yuriş qilib, Muhammadni mağlub etdi va qamoqqa oldi, özi sulton böldi.
Hukmronlik muddati manbalarda turliça berilgan: inglizça Vikipediya uni beş oy deydi, Fereştaga köra esa atigi 50 kun davom etgan; rusça Vikipediya ham 50 kunni keltiradi. Inglizça manbaga köra, Mas'ud buyruği bilan Muhammad kör qilingan va zindonga solingan.
Ikkinçi hukmronligi va ölimi
13Saljuqiylar Ğaznaviylar davlatining ğarbiy yerlarini bosib olayotgan paytda, qöşindagi isyon Muhammadni yana taxtga qaytardi (1040). U öz navbatida Mas'udni qamadi, öğli Ahmadni yuksaltirdi va Sulaymon ibn Yusuf bilan ittifoq tuzib, kundalik boşqaruvni unga topşirdi. Inglizça manbada ular Mas'udning qamoqdagi qotilligi ortida turgani aytiladi.
Muhammad Mas'udning öğli Mavdudga xat yozib, otasining öldirilişi Mas'udning sobiq hind sarkardasi öğillarining qasosi ekanini bildirgan. Mavdud esa qöşin bilan Ğaznaga yurdi. Muhammad qöşini bilan çekindi va Ğaznani boy berdi. Mavdud 1041-yil 19-martda Nangarhor viloyatida Muhammad qöşinini mağlub etdi. Inglizça manbaga köra, Mavdud Muhammad va uning oilasini qatl ettirdi.
Merosi
13Muhammad Ğaznaviylar sulolasining qisqa muddatli hukmdorlaridan biri bölib, uning taxtga çiqişi va ağdarilişi Mahmuddan keyingi hokimiyat uçun kuraşni körsatadi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Muhammad Ğaznaviy // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/1275 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAMuhammad Ğaznaviy. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/1275
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/1275
Zamondoşlari
Manbalar
1 ta manba- 1Wikidata: Q32627wikidata.org · 4 ta fakt manbasi
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.