Unsuriy
SaqlaşBoşqa nomlari: Abul Qosim Hasan Unsuriy Balxiy · Unsuri
Öqiş: 1 daqiqa
Abul Qosim Hasan Unsuriy Balxiy (forsça: ابوالقاسم حسن عنصری بلخی) — 10–11-asr fors şoiri. U Mahmud Ğaznaviyning saroy şoiriga aylangan va «Malik-uş Şuaro» unvonini olgan.
Hayoti
13Unsuriyning Balxda (hozirgi Afğoniston hududida) tuğilgani aytiladi. Keyinçalik u Ğaznaga köçib, sulton Mahmud Ğaznaviyning marhamatiga erişgan. Mahmud uni «Malik-uş Şuaro» (Şoirlar Qiroli) unvoni bilan taqdirlagan.
Uning vafoti 1039/1040-yilga töğri keladi. Tuğilgan yili haqida manbalarda turliça ma'lumot bor: rus tilidagi Vikipediyada «970 yoki 980-yillar» deb körsatilgan. Rusça manbada otasining ismi Ahmad ekani ham qayd etilgan (Abu-l-Qosim Hasan ibn Ahmad Unsuriy). Vafot yili rusça manbada 1039 deb berilgan.
Ijodi
13Rusça ma'lumotga köra, Unsuriy 11-asrda saroy qasidasi (madhiya) va şe'riy mahoratning namunasi sanalgan. U uçta doston muallifi, ulardan ikkitasi bizgaça yetib kelmagan. Saqlanib qolgan parçalari bor «Vomiq u Azro» dostoni qadimgi yunon qissasi — «Metioxus va Parfenopa» syujetiga asoslangan.
Uning lirikasidan taxminan 50 qasida, 10 ğazal, 70 ruboiy va bitta qit'a ma'lum. Devoni 30 000 baytdan iborat bölgani aytiladi, hozirda esa uning atigi 2500 bayti saqlangan.
Özbekça Vikipediyada Iroj Başiriy tarjima qilgan burgut va qarğa örtasidagi suhbat şe'ri tilga olinadi; unda Unsuriy özining mavqeini yangi şoir bilan soliştiradi.
Adabiy xususiyatlari
13Rusça manbaga köra, Unsuriy ijodi Rudakiy şe'riy an'analarining davomi hisoblanadi, biroq asarlarida şaklning juda murakkablaşgani va mavzular doirasining torayganini kuzatiş mumkin.
Merosi
13Unsuriy fors adabiyoti tarixiga oid E. G. Brauni va Yan Ripka kabi tadqiqotçilarning asarlarida, şuningdek «Encyclopaedia Iranica» kabi naşrlarda tilga olinadi. Uning ijodiy merosidan devonining nisbatan oz qismi va dostonlaridan parçalar bizgaça yetib kelgan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Unsuriy // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/1198 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAUnsuriy. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/1198
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/1198
Zamondoşlari
Manbalar
1 ta manba- 1Wikidata: Q32842wikidata.org · 5 ta fakt manbasi
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.