Bustiy
SaqlaşBoşqa nomlari: Abu Al-Fath Al-Busti
Öqiş: 2 daqiqa
Bustiy (asl ismi Abul Fath; taxallusi Bustiy) — arab va fors tillarida ijod qilgan şoir va kotib. Uning odob-axloq mavzusidagi “Nuniya” qasidasi bizgaça yetib kelgan.
Ismi va hayoti
13Özbekça Vikipediyada uning asl ismi Abul Fath ibn Muhammad al-Kotib al-Bustiy deb berilgan. Ingliz tilidagi Vikipediyada esa töliq nomi Abul Fath Ali ibn Muhammad ibn al-Husayn ibn Yusuf ibn Muhammad ibn Abd al-Aziz al-Busti şaklida keltirilgan.
Manbalar uning yaşagan joyi va xizmati haqida turliça ma'lumot beradi. ÖzME asosidagi özbekça maqolada şoir 971-yilda Bustda tuğilgan va 1009-yilda Buxoroda vafot etgan, Bust hokimi al-Bayturning kotibi bölgan deyiladi. Ingliz tilidagi maqolada esa u Sistondagi qadimiy Bust şahrida (hozirgi Laşkargoh, Afğoniston) tuğilgani, fors kotibi va şoiri sifatida ğaznaviy amirlar Sebuktegin va uning öğli Mahmud devonxonasida xizmat qilgani aytiladi. Ingliz maqolasida tuğilgan va vafot etgan yillar körsatilmagan.
Ingliz tilidagi maqolaga köra, u öşa şaharlik maşhur islom olimi Ibn Hibbonning şogirdi bölgan va undan hadis hamda fiqh ilmlarini örgangan.
Ijodi
13Bustiy arab va fors tillarida yozgan. Uning lirik şe'rlarida dunyoviy sevgi, hayot quvonçlari va tabiat tarannum etilgan. U köplab hikmatli sözlar yaratgan; ularda kişilarni rostgöy, halol, mehnatsevar va ilmli bölişga çaqirgan.
Bustiy ijodida tibbiyot, falakiyot, falsafa, fiqh va boşqa mavzular ham muhim örin tutgan.
“Nuniya” qasidasi
Bizgaça yetib kelgan asarlaridan biri “Nuniya” yoki “Qasida al-Bustiya” deb ataladi. Uning har bir bayti “nun” harfi bilan tugaydi. Asar odob-axloq mavzusiga bağişlangan. Ingliz tilidagi maqolada qasida “Unvon al-hikam” (“Hikmatlar unvoni”) va “Ziyodat al-marʼ fi dunyohu nuqson” nomlari bilan ham tilga olinadi hamda axloqiy aforizmlarga oid ekani ta'kidlanadi.
Qasidaga Zunnun ibn Ahmad as-Saraxsiy va Abdulloh Nukrakar şarh yozgan. Badriddin Jojarmiy uni fors tiliga ögirgan. Asar 1899-yilda Bayrutda naşr etilgan.
Merosi
13Bustiyning ayrim asarlaridan parçalar boşqa mualliflarning kitoblarida uçraydi. Ular orasida al-Utbiyning “Kitob al-yaminiy”, Ibn Xallikonning “Vafoyot”, Yoqutning “Möjam al-udabo” asarlari hamda Beruniyning “Hindiston” va “Saydana” kitoblari bor.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Bustiy // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/1488 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APABustiy. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/1488
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/1488
Zamondoşlari
Manbalar
1 ta manba- 1Wikidata: Q6820143wikidata.org · P106, P569 (Yulian taqvimi), P19, P570, P20
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.