Muhammad Haşim

Muhammad Haşim Maiwandwal — afğon siyosatçisi, diplomat va jurnalist. Zahir Şah hukmronligi davrida yaşagan, 1965–1967-yillarda Afğoniston Boş vaziri lavozimida işlagan.

Manbalarda sanalar turliça berilgan. Özbekça va inglizça Vikipediyada u 1921-yil 12-martda tuğilgan, 1973-yil 20-oktyabrda vafot etgan deyiladi. Rusça Vikipediyada tuğilgan yili 1919, vafoti esa 1973-yil 1-oktyabr deb körsatilgan.

Inglizça Vikipediyaga köra, u Buxorodan çiqqan voizning öğli edi. Maktabni tugatgaç, jurnalistika bilan şuğullanib, bir neça gazetada muharrir bölgan. Rusça manbaga köra, u «Habibiya» litseyini tugatgan (1941) va AQShda ingliz tilini örgangan.

U 1942–1945-yillarda Hirot adabiy jamiyati raisi va «Ettefake Islom» gazetasi muharriri böldi. 1945–1950-yillarda Afğon ensiklopediyasi boş direktori, «Anis» naşri muharriri va matbuot bölimi boşliğining örinbosari lavozimlarida işladi. 1950-yilda matbuot bölimi boşliği böldi, 1952-yilda AQSh elçixonasida maslahatçi sifatida işladi, 1954-yilda yana matbuot bölimiga rahbarlik qildi. 1955-yilda taşqi işlar vazirining örinbosari böldi. Keyin Buyuk Britaniya (1956), Pokiston (1957), AQSh (1958) va yana Pokiston (1963) elçisi lavozimlarida işladi. 1964-yilda Muhammad Yusuf hukumatida axborot va madaniyat vaziri böldi.

1965-yil oktyabrida yangi qonun çiqaruvçi organ saylangaç, vazirlar mahkamasini tasdiqlaş çoğida armiya aralaşuvi oqibatida kamida uç talaba halok böldi. Taklif etilgan tarkib qaytarib olindi, Maiwandwal boşçiligidagi yangisi esa kam qarşilik bilan tasdiqlandi. U 1965-yil 2-noyabrdan 1967-yil 11-oktyabrgaça Boş vazir böldi va talabalar bilan döstona munosabat örnatdi. Rusça manbaga köra, u «Xalqqa boraman» tarğibot dasturi doirasida mamlakat hududlariga bordi, ammo hukumati sezilarli natijalarga erişa olmadi. U soğliği tufayli iste'foga çiqqan. Farzandi bölmagani uçun mol-mulkini Kanadaga köçgan jiyaniga qoldirgan, biroq mulkni davlat olib qöygan.

1966-yilda u taraqqiyparvar demokratik partiyaga („Jam'iat Demokrate-ye Mottaraki“) asos soldi. Manbalarda u söl monarxistik partiya sifatida ta'riflanadi, evolyutsion sotsializm va parlament demokratiyasini yoqlagan. Rusça manbaga köra, partiya gazetasi «Mosavat» edi. Maiwandwal parlament saylovlarida hokimiyat ta'siri tufayli örnini yöqotdi (rusça manba buni 1969-yilga boğlaydi).

1973-yilgi töntarişdan keyin Muhammad Dovud Xon hokimiyat tepasiga keldi. Maiwandwal hukumatga qarşi fitnaga rahbarlikda ayblanib, 1973-yil 20-sentyabrda yana yigirma kişi bilan birga hibsga olindi. U antikommunist sifatida tanilgan, Parçam fraksiyasi esa Içki işlar vazirligini nazorat qilar edi.

Rasman u öz joniga qasd qilgani aytilgan. Köpçilik manbalarga köra, u qiynoqlar oqibatida vafot etgan; özbekça Vikipediya uni Parçamit zobit Samad Azhar yordamçilari böğib öldirgan deb yozadi. Rusça manbaga köra, u 1973-yil dekabrida «ölimidan keyin» qatl jazosiga hukm qilingan. Jasadi 2004-yilda Dovud Malikyor tomonidan Kobul janubidagi Şuhada-e Solihein qabristonidan topilgan.