Oçilbek
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Oçilbek, Oçil dev nomi bilan ham tanilgan (taxminan 1883–1923) — 1918–1923-yillarda Samarqand viloyatida sovet hokimiyatiga qarşi olib borilgan qurolli kuraşning yirik rahbarlaridan biri. ÖzME'ga köra, u Samarqand yaqinidagi Qöştamğali qişloğida tuğilgan va özbeklarning nayman uruğiga mansub bölgan. Sovet davri adabiyotida bunday harakat qatnaşçilari salbiy ma'noda «bosmaçilar» deb atalgan, mustaqillik davri tarixşunosligida esa ular milliy ozodlik kuraşi iştirokçilari sifatida baholanadi.1
Yoşligi
13ÖzME ma'lumotlariga köra, Oçilbek Samarqand va Toşkentdagi jadid maktablarida öqigan. Keyin Ğuzor beki — Buxoro amiri Olimxonning amakisi Sayd Akram töra xizmatiga kirib, harbiy işni şu yerda örgangan.
Qurolli kuraşdagi faoliyati
131918-yil oxirida Oçilbek boşçiligidagi guruh Samarqand viloyatida qizil armiya qismlariga qarşi harakat boşlagan. ÖzME'ga köra, 1921-yildan u Turkiston milliy birligi siyosiy taşkiloti yönalişi asosida faoliyat yuritgan; 1922-yilda Validiy uning qarorgohida bölib, kuraşga ğoyaviy jihatdan rahbarlik qilgan.
Oçilbek qöl ostida önga yaqin qörboşi va 4–5 ming yigit bölgan. Ular orasida Kattaqörğondagi Qoraqulbek, Urgutdagi Hoji Abdulqodir, Jizzax atrofidagi Ma'mur Niyozbek va Törabek, Matço bekligidagi Asrorxon, Nusratşoh va Hamidbek hamda Öratepadagi Xolbötabek bor edi. U viloyatdagi yana bir yirik qörboşi — 1922-yilda vafot etgan Bahrombek bilan ham hamkorlik qilgan. ÖzME'ga köra, bu hujumlar natijasida Samarqand–Zarafşon hududidan Matço toğlari etaklarigaça bölgan yerlarda sovet hokimiyati vaqtinça ağdarilgan.
Halok bölişi
131923-yil may oyining boşida Oçilbek öz guruhi bilan Şahrisabzdagi qurolli guruhlarga madad berişga yöl olgan. ÖzME'ga köra, u 1923-yil 10-mayda Kitob atrofidagi Varganza qişloği yaqinida qizil askarlar bilan bölgan jangda halok bölgan. Uning tirik qolgan 130 kişilik dastasini Ziyovuddin boşqarişni öz zimmasiga olgan.
Adabiyot
13ÖzME Oçilbek haqidagi ma'lumotlar uçun Validiyning «Bölinganni böri yer» xotiralari (1997) va Q. Rajabovning Buxoroga qizil armiya bosqini va unga qarşi kuraş haqidagi kitobini (2002) manba sifatida keltiradi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Oçilbek // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/4507 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAOçilbek. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/4507
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/4507
Zamondoşlari
Manbalar
2 ta manba- 1Özbekça Vikipediya: Oçilbekuz.wikipedia.org
- 2ÖzME, 6-jild, 295-b.manbaa.uz · ÖzME, 6-jild, 295-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.