Orifxon Hotamov

Orifxon Hotamov (1927-yil 10-oktabr, Jizzax — 2002-yil 25-sentabr, Toşkent) — özbek xonandasi, sozanda va bastakor; özbek milliy mumtoz musiqasi — maqom, aşula, katta aşula va bastakorlik san'atining yirik vakillaridan biri. ÖzME'ga köra, 1993-yilda unga «Özbekiston xalq hofizi» unvoni berilgan.1

ÖzME ma'lumotiga köra, Hotamov 1954-yilda Toşkent musiqa bilim yurtini ğijjak sinfi böyiça bitirgan. Hofizlik sirlari va tanbur çaliş yöllarini mumtoz aşula ustasi Jöraxon Sultonovdan örgangan. U 1944-yilda Muqimiy teatrida, 1945–1950-yillarda Özbek davlat filarmoniyasida, keyin Özbek radiosining xalq çolğulari orkestri (1956–1959), etnografik ansambl (1959–1976) va «Maqom» ansambli (1976–1989) tarkibida sozanda bölib çiqiş qilgan. Umrining söngği yillarida pedagogik faoliyat bilan şuğullangan: 1989–1999-yillarda M. Uyğur nomidagi San'at institutida, 1999-yildan Toşkent konservatoriyasida dars bergan.

Hotamov repertuarida katta aşulalar («Ohkim», «Daydi Tanavor», «Bölmiş»), mumtoz aşulalar («Feruz», «Abdurahmonbegi», «Hanuz», «Qöşçinor», «Suvora») va «Dugoh Husayn», «Bayot» kabi maqom yöllari bölgan. U 20-asr bastakorlarining asarlarini ham ijro etgan, jumladan S. Boboşaripovning «Sodirxon Uşşoği», ustozi Jöraxon Sultonovning «Ul kun jonon» va K. Otaniyozovning «Doğman» asarlarini.

ÖzME'ga köra, Hotamov Navoiy, Lutfiy, Çustiy, Sadoiy, S. Zunnunova, P. Mömin va boşqa mumtoz va zamonaviy şoirlarning ğazallariga özi kuy bastalagan; «Naylayin», «Qoşi yosinmu deyin», «Sensan sevarim», «Subhidam», «Vatandir» şular jumlasidan.

ÖzME xonandaning ovozini kuçli, keng diapazonli, şirali va dardli deb ta'riflaydi; uning ijrosi nozik did va mazmun teranligi bilan ajralib turgan. Hotamov köp yillar Hakimjon Fayziyev bilan, keyinroq öğillari Axrorxon va Ismoilxon bilan birga jörovoz uslubida kuylagan; bunda ovozlarning ravon uyğunligi va tanbur bilan dutorning öz aro «suhbati» muhim örin tutgan.

Hofizning ijrolari va bastalagan asarlari Özbekiston teleradiokompaniyasining fonotekasida saqlanadi, bir neça gramplastinka va kompakt disklarda çiqqan. 1997-yilda u «Döstlik» ordeni bilan taqdirlangan. Özbekça Vikipediyaga köra, 2026-yil 28-mayda vafotidan söng «Fidokorona xizmatlari uçun» ordeni bilan mukofotlangan. Uning hayoti va ijodiga S. Begmatovning 2000-yilda çiqqan kitobi bağişlangan.