Roxşanak
SaqlaşBoşqa nomlari: Roxana
Öqiş: 2 daqiqa
Roxşanak (yunonça: Roksana) — Baqtriya hokimi Oksiartning qizi, Aleksandr Makedonskiyning xotini. Manbalarda u Baqtriya yoki Söğd malikasi sifatida tilga olinadi.
Nomi
13Uzbekça maqolada «Roxşanak» söğdça «yoğdu soçuvçi, yorqin» ma'nosini bildirişi aytiladi. Rus va ingliz maqolalarida nom qadimgi eronça *Raṷxšnā — «porloq, nurli» sözidan olingani qayd etilgan.
Hayoti
13Roxşanak Oksiartning qizi edi. Oksiart Baqtriya va Söğd satrapi Bessga xizmat qilgan. Tuğilgan yili aniq ma'lum emas: rus maqolasida u taxminan mil. av. 342 yoki 340-yilda tuğilgan deyiladi, ingliz maqolasida esa 326-yilga kelib farzand köriş yoşida bölgani sababli 336-yilgaça tuğilgan deb taxmin qilinadi.
Aleksandr Markaziy Osiyoni zabt etayotganda Oksiart xotini va farzandlarini Söğd qoyasi nomli qal'aga yaşirgan. Qal'a mil. av. 327-yilda taslim böldi va uning aholisi, jumladan Roxşanak ham, Aleksandr qöliga tuşdi. Arrianning yozişiça, Aleksandr uni bir körişdayoq sevib qolgan va asira bölişiga qaramay unga uylangan. Askarlar uni Doro III xotinidan keyin Osiyodagi eng gözal ayol deb atagan. Kurtsiy esa Aleksandr uni dabdabali ziyofatda körganini yozadi. Ingliz maqolasiga köra, töy mil. av. 327-yilda, köpçilik manbalarga muvofiq makedon an'anasida ötgan.
Bu nikoh siyosiy ahamiyatga ham ega bölgan: Plutarxning yozişiça, u Aleksandrni mahalliy aholiga yaqinlaştirgan, baqtriyaliklar va söğdliklar unga sodiqroq bölgan. Oksiart Aleksandr huzuriga kelgaç, unga Baqtriya satrapligi topşirilgan (özbekça maqola); ingliz maqolasida u Hindiquş hududining hokimi etib tayinlangani aytiladi.
Roxşanak Aleksandrning Hindistondagi yurişida ham hamroh bölgan. Keyingi manbaga köra, yuriş çoğida ularning çaqaloq öğli vafot etgan. Qaytgaç, Aleksandr Doroning qizi Statiraga ham uylangan.
Aleksandrdan keyin
13Mil. av. 323-yilda Aleksandr vafot etganda Roxşanak homilador edi va öğil — Aleksandr IVni dunyoga keltirdi. Plutarxga köra, u raşk tufayli soxta xat bilan Statira va uning singlisini çaqirtirib, ikkalasini öldirtirgan, jasadlarini quduqqa taşlatgan; bunda regent Perdikka roziligi yoki yordami bölgan.
Keyinçalik Roxşanak va öğli Amfipolda, söng Epirda Aleksandrning onasi Olimpiada himoyasida böldi. Mil. av. 316-yilda Olimpiada qatl etilgaç, Kassandr ularni Amfipol qal'asiga qamadi. Kassandr buyruği bilan ular taxminan mil. av. 310-yilda öldirildi. Rus maqolasi qatl yilini 309 deb körsatadi.
Xotirasi
13Uning nomi bilan (317) Roksana asteroidi atalgan. Ingliz maqolasiga köra, Akropolda Roxşanak Afinaga hadyalar bağişlagani haqidagi bitiklar topilgan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Roxşanak // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/1116 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APARoxşanak. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/1116
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/1116
Zamondoşlari
Manbalar
1 ta manba- 1Wikidata: Q190055wikidata.org · P569, P19, P570 (Yulian taqvimi), P20
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.