Şamşod Abdullayev

Şamşod Majitoviç Abdullayev (1957-yil 1-noyabr, Farğona — 2024-yil 23-oktyabr, Almati) — rus tilida ijod qilgan özbek şoiri, nosir, esseist va tarjimon. U Farğona şe'riyat maktabining asosçisi sifatida tanilgan.

Abdullayev 1957-yil 1-noyabrda Farğonada tuğilgan. 1979-yilda Farğona pedagogika institutining rus filologiyasi va adabiyoti yönalişini tamomlagan. Inglizça Vikipediyada uning institutda 1975–1979-yillarda öqigani aytiladi.

1990-yillar boşida Toşkentga köçib, „Zvezda Vostoka“ („Şarq yulduzi“) naşrida işlagan. Özbekça va inglizça manbalarga köra, 1991–1995-yillarda şu naşrning şe'riyat bölimiga rahbarlik qilgan. Inglizça Vikipediyada 1995-yilda özbek millatçi doiralari va hukumat tarafdori yozuvçilar uyuşmasi tanqidi sabab lavozimini tark etişga majbur bölgani yoziladi.

Inglizça Vikipediyada uning umri davomida Farğonada yaşagani, qisqa muddat Toşkentda turgani, özbek va rus tillarini bilgani qayd etilgan. Rus tilidagi Vikipediyada esa Farğonada, söng Almatida yaşagani aytiladi. U 2024-yil 23-oktyabrda Almatida vafot etgan; rus Vikipediyasida 66 yoşda, inglizçasida 67 yoşda, saratondan vafot etgani yoziladi.

Abdullayev öz asarlarini deyarli faqat rus tilida yozgan. Rus tilidagi Vikipediyaga köra, bu tilni u madaniyatlararo muloqot vositasi sifatida, Şarq tafakkuri bilan ğarb şe'riy ohangi örtasida betaraf muloqot örnatiş uçun qöllagan.

Uning „Promejutok“ (1992) nomli birinçi şe'riy töplami Sankt-Peterburgda „Mitin jurnal“ tomonidan çiqarilgan. Özbekça va inglizça manbalarga köra, kitob modernizm, utopizm va Markaziy Osiyo mifologik ramzlarini özida birlaştirgan. Keyingi kitoblari orasida „Medlennoe leto“ (1997), „Dvoynoy polden“ (2000), „Nepodvijnaya poverxnost“ (2003), „Pripominayusheesya mesto“ (2012), „Priblijenie okrain“ (2013), „Pered mestnostyu“ (2017) va „Drugoy yug“ (2020) bor. Rus Vikipediyasida 2023-yilda çiqqan „Monotonnost predmestya“ şe'riy töplami va „Pereçen“ essesi ham keltirilgan.

Şe'rlari „Znamya“, „Volga“, „Rodnik“, „Çernovik“, „Vestnik novoy literaturi“ jurnallarida va „Osvobojdyonny Uliss“ antologiyasida bosilgan. 2012-yilda „Two Lines 19: Passageways“ töplamida, 2015-yilda Pensilvaniya universitetidagi „Your Language My Ear“ simpoziumida iştirok etgan. 2017-yil aprelida „Words Without Borders“ jurnalida uçta şe'ri inglizça tarjimada çop etilgan.

Abdullayev 1990-yilda Hamid Ismoilov va Hamdam Zokirov bilan birga Farğona şe'riyat maktabiga asos solgan. Maktab qatorida Olga Grebennikova, Daniil Kislov kabi ijodkorlar ham tilga olinadi. Abdullayevning ta'kidlaşiça, rus tilidan foydalanişdan maqsad postsovet xalqlari örtasidagi madaniy aloqalarni mustahkamlaş edi.

Andrei Bely mukofoti berilgan yil manbalarda turliça: özbekça va rus Vikipediyasida 1993, inglizçasida 1994. Boşqa mukofotlari: „Znamya“ jurnali mukofoti (esse uçun, 1998), Rossiya mukofoti (şe'riyat uçun, 2006 va 2013), Jozef Brodskiy jamğarmasi stipendiyasi (2015). Rus Vikipediyasida yana 2020-yilda „Drugoy yug“ kitobi uçun „Volga/NOS“ mukofoti qayd etilgan.

Inglizça Vikipediyada tanqidçi Kevin Platt uning şe'riyatini „ziç“ va „kezuvçi“ deb ta'riflagani aytiladi. Özbekistonda esa ijodi tortişuvlarga sabab bölgan.