Xurşid Davron

Xurşid Davron (asl ismi Xurşid Davronov; 1952-yil 20-yanvarda tuğilgan) — özbek şoiri, nosir, dramaturg va tarjimon, Özbekiston xalq şoiri (1999). ÖzME'ga köra, u Samarqand viloyatidagi Çordara qişloğida tuğilgan, Rusça Vikipediyada esa tuğilgan joyi Samarqand şahri deb körsatilgan. Rusça Vikipediyaga köra, onasi tomonidan naqşbandiya tariqatining yirik namoyandasi Mahdumi A'zamning avlodi hisoblanadi.1

Xurşid Davron Toşkent davlat universitetining jurnalistika fakultetini tamomlagan; Rusça Vikipediya bitiriş yilini 1977 deb körsatadi (ÖzME'da 1969-yil deb berilgan, bu sana şoirning tuğilgan yiliga mos kelmaydi). Rusça Vikipediyaga köra, 1971–1973-yillarda harbiy xizmatni ötagan, 1979-yildan Özbekiston Yozuvçilar uyuşmasi a'zosi. ÖzME'ga köra, 1974–1994-yillarda turli naşriyot va ijodiy taşkilotlarda işlagan, 1994–1996-yillarda Ma'naviyat va ma'rifat markazi rahbarining örinbosari bölgan, 1996-yildan Özbekiston televideniyesining «Yoşlar» telekanalini boşqargan. Oliy Majlisning ikkinçi çaqiriq deputati (Rusça Vikipediyaga köra, 2000–2004) bölgan. 1997-yilda «Döstlik» ordeni bilan taqdirlangan.

Şoirning ilk kitobi — «Qadrdon quyoş» (1979). Söngra «Şahardagi olma daraxti» (1979), «Tungi boğlar» (1981), «Tömaris közlari», «Bolalikning ovozi» (1986), «Qaqnus» (1987) va «Bahordan bir kun oldin» (1997) töplamlari çiqqan. ÖzME'ga köra, uning şe'rlarida olamga yangiça qaraş, tabiat va jamiyatdagi özgarişlarni nozik kuzatiş bilan birga yoşlikka xos hayrat tuyğusi saqlanib qolgan; şoir söz va şe'riy şaklga yuksak talab bilan yondaşadi. Rusça Vikipediyaga köra, uning asarlari Turkiya, Rossiya, Fransiya, AQŞ, Yaponiya va boşqa köplab mamlakatlarda naşr etilgan.

1990-yillarda Xurşid Davron asosan nasrga ötib, tarixiy şaxslar hayotiga oid qölyozma manbalarni örgangan. Natijada Bibixonim haqidagi «Samarqand xayoli» (1991), Mirzo Uluğbek haqidagi «Sohibqiron nabirasi» (1995) va Najmiddin Kubro haqidagi «Şahidlar şohi» (1998) tarixiy-ma'rifiy qissalari yuzaga kelgan. ÖzME bu asarlar mustaqillikning ilk yillarida jamiyatda tarixiy ötmişga qiziqişning kuçayişiga xizmat qilganini ta'kidlaydi.

U tarixiy mavzuda sahna asarlari ham yozgan: Uluğbek haqidagi «Alğul» (1995) va «Boburşoh» (1996). Bundan taşqari, Samarqandda Amir Temur va Uluğbek yubileylariga, Parijdagi «Odeon» teatrida Buxoro va Xivaning 2500 yilligiga bağişlangan teatrlaştirilgan tomoşalar, 21 qismli «Temurnoma» videofilmi hamda «Buxoroyi şarif» telefilmi ssenariylarini yaratgan.

Xurşid Davron yapon şe'riyati antologiyasi «Dengiz yaproqlari» (1988) va Şarq hamda Ğarb şoirlarining işq lirikasidan tuzilgan «Qirq oşiq daftari» (1989) töplamlarini özbek tiliga ögirgan. Rusça Vikipediyaga köra, u Nikolay Zabolotskiy, Maris Çaklays şe'rlarini, Selma Lagerlöfning Nils haqidagi asarini va Namiq Kamolning «Jaloliddin Xorazmşoh» dramasini ham tarjima qilgan. Şoir Mahmud Koşğariy nomidagi xalqaro mukofot va boşqa xorijiy mukofotlar sohibi.