Solihbek oxund
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Solihbek oxund (töliq ismi Mulla Solih oxund dodxoh Qozoqboybek Ubaydullabek öğli; 1805 — 1868) — Qöqon xonligi davridagi davlat arbobi, ulamo va mudarris, Rossiya imperiyasi qöşinlariga qarşi Toşkent mudofaasiga rahbarlik qilgan kişilardan biri. ÖzME'ga köra, u Toşkentda tuğilgan va Sibirdagi Tomsk şahrida surgunda vafot etgan.
Kelib çiqişi va ta'limi
13ÖzME'ga köra, uning otasi Qozoqboybek Qöqon xonligining eng obröli kişilaridan bölib, dodxoh unvoniga ega edi; Toşkentda amalga oşirilgan işlarda uning fikri katta ahamiyat kasb etgan. Solihbek avval Toşkentdagi maktab va madrasalarda, keyin 1832–1842-yillarda Buxoroda tahsil olgan va oxund ilmiy unvonini olgan.
Davlat xizmatida
13ÖzME'ga köra, Qöqon xoni Şeralixon yuborgan farmonga binoan u xon saroyida maslahatçi bölib işlagan, söng Toşkentga qozi va rais, şuningdek, Xoja Ahror Valiy va Kökaldoş madrasalariga boş mudarris etib tayinlangan. Keyingi xonlar — Mallaxon, Xudoyorxon va Sulton Saidxon davrlarida ham uning mavqei yuqori bölgan: Mallaxon uni Qöqonga çaqirib, qozilik va boşqa lavozimlarga yorliq bergan, Sulton Saidxon zamonida esa u xonning yaqin maslahatçilaridan biri bölgan.
Toşkent mudofaasi
13ÖzME'ga köra, Solihbek oxund Toşkent mudofaasini avval Alimqul bilan birgalikda boşqargan, Alimqul halok bölgaç esa bu vazifa uning zimmasiga tuşgan. U bor mablağini şaharni himoya qilişga sarflagan. General M. Çernyayev bilan tuzilgan kelişuv şartlarini işlab çiqişda u faol qatnaşgan. ÖzME yozişiça, «Ahdnoma» imzolangandan keyin Çernyayev uni bekor qilib, öz manfaatiga mos ikkinçi şartnoma tayyorlagan. Solihbek oxund unga imzo çekmagan va şu sababli toqqiz nafar hamfikri bilan sudsiz Tomskka surgun qilingan.
1867-yilda Toşkentning 37 nafar nufuzli kişisi imperatorga uni surgundan qaytariş haqida iltimosnoma yöllagan. ÖzME'ga köra, qaytişiga ruxsat berilgani haqidagi xabarni eşitgan raqiblari yollangan odam orqali uni zaharlab öldirgan.
Xayriya va ilmiy faoliyati
13ÖzME'ga köra, Solihbek oxund Xoja Ahror Valiy madrasasini öz hisobidan ta'mirlatgan, Kökaldoş madrasasini ham tuzattirib, uç qavatli hujralarini ganç bilan suvatgan. U ulamo bölişi bilan birga tabobatni yaxşi bilgan va qasidalar yozgan şoir ham bölgan. Uning hayoti haqidagi ma'lumotlar Ibratning «Farğona tarixi» va boşqa manbalarda saqlanib qolgan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Solihbek oxund // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/3883 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APASolihbek oxund. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/3883
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/3883
Zamondoşlari
Manbalar
1 ta manba- 1ÖzME, 7-jild, 504–505-b.manbaa.uz · ÖzME, 7-jild, 504–505-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.