Xans Xolbeyn Kiçik
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Xans Xolbeyn Kiçik (nemisça Hans Holbein der Jüngere; taxminan 1497 — 1543) — nemis rassomi va grafigi, Şimoliy Uyğoniş davrining yirik vakili. Asosan Şveytsariyada va Angliyada işlagan. Inglizça Vikipediyaga köra, u 16-asrning eng buyuk portretçilaridan biri hisoblanadi; diniy mavzudagi asarlar, satirik va islohotçilik ruhidagi tasvirlar ham yaratgan, kitob bezaş san'atiga ham sezilarli hissa qöşgan. «Kiçik» qöşimçasi uni otasi — keç gotika uslubidagi rassom Xans Xolbeyn Kattadan farqlaş uçun işlatiladi.1
Bazel davri
13ÖzME'ga köra, Xolbeyn Augsburgda tuğilgan va dastlabki ta'limni otasidan olgan. Inglizça Vikipediyaga köra, 1515-yilda u akasi Ambrozius bilan Bazelga köçgan; bu şahar ilm-fan va kitob çop etiş markazi edi. Öşa yili u Rotterdamlik Erazmning «Ahmoqlik maqtovi» kitobi hoşiyalariga qalamda rasmlar çizgan. 1519-yilda Bazel fuqaroligini olib, rassomlar sexiga a'zo bölgan va gavjum ustaxona oçgan.
Bazelda u devoriy rasmlar, vitraj eskizlari, noşir Iogann Froben uçun kitob bezaklari işlagan. ÖzME bu davr asarlari qatorida «Qabrdagi Iso jasadi» (1521–1522) hamda insonparvar olimlarning ma'naviy qiyofasini oçib bergan portretlarni, xususan, Erazm portretini (1523, Luvr) sanaydi. 1523–1526-yillarda yaratilgan «Ölim raqsi» nomli yoğoç gravyuralar turkumi örta asrlarning ölim haqidagi majoziy mavzusini yangi ruhda talqin qilgan.
Angliyada
13Inglizça Vikipediyaga köra, Xolbeyn 1526-yilda Erazmning tavsiyanomasi bilan Angliyaga borgan va Tomas Mor atrofidagi insonparvarlar davrasida tezda nom qozongan. Bu davrda «Tomas Mor» portreti (1527) va «Astronom Nikolas Kratser» (1528, Luvr) kabi aniq, ruhiy jihatdan ötkir portretlar paydo bölgan. Rassom tört yilga Bazelga qaytib, 1532-yilda yana Angliyaga kelgan. Bu safar unga Anna Boleyn va Tomas Kromvel homiylik qilgan; dastlab u Londonda Temza böyida savdo qilgan Ganza ittifoqi savdogarlarining portretlarini çizgan, ulardan biri savdogar Georg Gizening portreti (1532, Berlin) bölgan.
Inglizça Vikipediyaga köra, 1535-yilga kelib Xolbeyn qirol Genrix VIII ning saroy rassomi bölgan (ÖzME bu sanani 1536-yil deb körsatadi). U qirol oilasi va zodagonlarning portretlarini, bayram bezaklarini, zargarlik buyumlari va qimmatbaho idişlar loyihalarini yaratgan. Uning qirol oilasi tasvirlangan katta devoriy rasmi Uaytxoll saroyida bölgan. Qiroliça Jeyn Seymur portreti (Vena san'at tarixi muzeyida) ham şu davrga mansub.
Vafoti
13Xolbeyn 1543-yilning 7-oktabri bilan 29-noyabri oraliğida Londonda vafot etgan. Inglizça Vikipediyaga köra, 17-asr boşida Karel van Mander uni ölat (çuma) kasalligidan ölgan deb yozgan, biroq zamonaviy tadqiqotçilar bu ma'lumotga ehtiyotkorlik bilan qaraydi.
Merosi
13ÖzME Xolbeyn ijodini jahon portret san'ati va Uyğoniş davri madaniyatining çöqqisi deb baholaydi hamda uning ingliz va Ğarbiy Yevropa portreti rivojiga kuçli ta'sir körsatganini qayd etadi. Rassom modellarining öziga xos xususiyatlarini sinçkovlik bilan kuzatib, ularni haqqoniy aks ettirgan. Inglizça Vikipediyaga köra, uning tasvirlari ğoyat aniq bölgani uçun ba'zan realistik deb ataladi, biroq u asarlariga ramzlar va işoralar qatlamini ham joylagan. Rassom öz maktabini yaratmagan, ammo 19-asrga kelib portret san'atining buyuk ustalaridan biri sifatida keng tan olingan. Bugun Erazm va Tomas Mor kabi zamondoşlari köpinça aynan uning asarlari orqali tanilgan qiyofada tasavvur qilinadi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Xans Xolbeyn Kiçik // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/4413 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAXans Xolbeyn Kiçik. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/4413
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/4413
Zamondoşlari
Manbalar
2 ta manba- 1Inglizça Vikipediya: Hans Holbein the Youngeren.wikipedia.org
- 2ÖzME, 9-jild, 178-b.manbaa.uz · ÖzME, 9-jild, 178-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.