Zikir Muhammadjonov

Zikir Muhammadjonov (Zokir Muhammadjonov) — özbek teatr va kino aktyori, Özbekiston xalq artisti (1962) va Özbekiston Qahramoni (2003). ÖzME'ga köra, u 1921-yil 1-yanvarda Toşkentda tuğilgan. Sahnada ham, kino va televideniyeda ham jahon mumtoz dramaturgiyasi va özbek adiblari asarlaridagi köplab obrazlarni yaratgan. Rusça Vikipediyaga köra, u SSSR xalq artisti (1977) va SSSR Davlat mukofoti laureati (1977) bölgan, 2012-yil 23-avgustda Toşkentda vafot etgan.1

ÖzME ma'lumotiga köra, Muhammadjonov 1938-yildan Hamza nomidagi teatrda — hozirgi Özbek milliy akademik drama teatrida aktyor bölib işlagan. Rusça Vikipediya qöşimça qilişiça, u maktabdagi havaskorlik teatrida boş rollarni ijro etib sahnaga kirib kelgan, uruş yillarida (1941–1943) esa aviatsiya zavodida çilangar bölib işlagan. 1949-yilda Toşkent teatr va rassomlik san'ati institutini bitirgan; bu davrda kunduzi öqib, keçqurun teatrda çiqiş qilgan. 1977–1982-yillarda Özbekiston Teatr arboblari uyuşmasiga raislik qilgan. Rusça Vikipediyaga köra, umrining oxirigaça şu teatrda qolgan va uç yuzdan ortiq rol ijro etgan.

ÖzME aktyorni ijodiy diapazoni keng san'atkor sifatida tavsiflaydi: uning ijrosida ehtirosli ovoz, fikr çuqurligi va vazminlik uyğunlaşgan. Eng maşhur sahna obrazlari qatorida «Makr va muhabbat»dagi Ferdinand, «Jaloliddin Manguberdi»dagi Jaloliddin, «Mirzo Uluğbek»dagi Abdullatif, «Alişer Navoiy»dagi Navoiy, «Hamlet»dagi Goratsio, «Otello»dagi Kassio, «Furqat»dagi Furqat, «Asrga tatigulik kun»dagi Yedigey, «Yuliy Sezar»dagi Oktavian, «Ötgan kunlar»dagi Yusufbek hoji va «Abu Rayhon Beruniy»dagi Beruniy bor. Ensiklopediya u yaratgan qahramonlarni kuçli psixologik dramatizm va romantik kötarinkilik bilan ajralib turadi, deb baholaydi.

Rusça Vikipediyaga köra, Muhammadjonov 1956-yildan kinoda suratga tuşa boşlagan va qirqdan ortiq filmda rol ijro etgan, «Özbekfilm» kinostudiyasida köplab filmlarni ovozlaştirgan. ÖzME uning «Fidoyi», «Dilorom», «Uzoq-yaqin yillar», «Alibobo va qirq qaroqçi» kabi filmlardagi işlarini sanab ötadi. Ayniqsa, «General Rahimov» filmidagi Sobir Rahimov roli alohida tilga olinadi: ensiklopediya fikriça, aktyor generalning şijoati, jasurligi va bağrikengligini töla oça olgan. Televideniye va videofilmlarda u Uluğbek («Uluğbek xazinasi»), Husayn Boyqaro («Alişer Navoiy») kabi tarixiy şaxslar obrazini ham yaratgan, bir neça xorijiy filmda suratga tuşgan.

ÖzME'ga köra, Muhammadjonov «Şuhrat» medali (1994), «Döstlik» (1996) va «Buyuk xizmatlari uçun» (1998) ordenlari bilan taqdirlangan. U «Ta'zim» (1996), «Özim körgan va bilganlarim» (1998) va «Uluğlar orasida» (2003) nomli xotira kitoblarini yozgan. Rusça Vikipediyaga köra, ularda taniqli san'atkorlar haqida hikoya qilinadi.