Jaloliddin Surx-Poş Buxoriy
SaqlaşBoşqa nomlari: Jalaluddin Surkh-Poş Bukhari
Öqiş: 2 daqiqa
Sayyid Jaloliddin Surx-Poş Naqviy al-Buxoriy — Hindiston yarimorolidagi avliyo, Jaloliy tariqatiga mansub şaxs. U 10-şia imomi Ali al-Hodiyning avlodidan hisoblanadi.
Hayoti
13Manbalarga köra, u milodiy 1190–1295 yillarda (hijriy 595–690) yaşagan. Inglizça Vikipediyada u sunniy sufiy sifatida tilga olinadi. «Buxoriy» nisbasi uning Buxoroda tuğilganiga işora qiladi. Keyinçalik u qaynotasi bilan birga Sindhdagi Bukkur şahriga joylaşgan. Qaynotasining birodarlari bilan kelişmovçilikdan söng u qaynotasi Sayyid Badruddin bilan Uç şahriga köçib ötgan. «Surx-Poş» («qizil kiyingan») laqabi uni tez-tez qizil plaş kiyganidan berilgan.
Faoliyati
13Uning umri sayohatlarda ötgan. Islom tarğibotçisi sifatida u Soomro, Samma, Çadhar, Sial, Dahar va Warar kabi qabilalarni islomga kiritgan. U «Çaar Yaar» deb ataluvçi guruhga kirgan; bu guruh 13-asrdagi Suhravardiya va Çiştiya sufiy harakatlarining yetakçilari sifatida tavsiflanadi. Surx-Poş «Jaloliy» tariqatiga asos solgan.
Afsonaga köra, u möğullar hujumi tufayli Hindistonga yöl olgan va yölda Çingizxon tomonidan asirga olingan. U Çingizxonga islomni örgatmoqçi bölgan, xon esa uning e'tiqodidan voz keçmasligini yoqtirmay, uni tiriklayin yoqişga urinadi. Olov unga zarar yetkazmagan, şundan söng xon uni ozod qilib, qizini unga nikohlab bergan.
Oilasi va avlodlari
13Inglizça Vikipediyaga köra, uning tarjimai holi va nasabi «Gulzor-e-Mustafaviy», «Mir'ot-e-Jaloliy», «Axbor ul-axyor» va boşqa asarlarda keltirilgan. «Mir'ot-e-Jaloliy» 1918 yilda Allahobodda naşr etilgan, ikkinçi naşri 1999 yilda Karaçida çiqqan. Biroq bu kitob ismlar va nasab şajaralari aralaştirib yuborilgani uçun qattiq tanqid qilinadi. Avlodlari «Naqviy al-Buxoriy» deb ataladi.
Öğli Maxdum Jahoniyon Jahongaşt nomidagi masjid Qannaujda joylaşgan. Yana bir öğli Sayyid Ahmad Kabir Makkaga köçib borgan; Kabirning singlisi Şoh Jalolning onasi bölgan.
Vafoti va maqbarasi
13Inglizça Vikipediyaga köra, u 1244 yilda (taxminan hijriy 640) öğli Bahouddin Halim bilan Uçga köçib borib, u yerda diniy maktab taşkil etgan. U 1290 yilda vafot etgan va Uç yaqinidagi kiçik şaharçada dafn etilgan. Bu yil özbekça Vikipediyadagi 1295 yildan farq qiladi.
Ğiştdan qurilgan maqbara 18×24 metr ölçamda, uning yoğoç ustunlari tekis tomni uşlab turadi, sirlangan koşinlar gul va geometrik naqşlar bilan bezatilgan. Yonida moviy koşinli masjid bor. Bibi Javindi maqbarasi hamda Jaloliddin Buxoriy maqbarasi va masjidi 2004 yildan YUNESKO Butunjahon merosi röyxatiga kiritiş uçun «dastlabki» röyxatda turibdi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Jaloliddin Surx-Poş Buxoriy // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/1402 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAJaloliddin Surx-Poş Buxoriy. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/1402
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/1402
Zamondoşlari
Manbalar
1 ta manba- 1Wikidata: Q6126003wikidata.org · P569 (Yulian taqvimi), P19, P570 (Yulian taqvimi), P20
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.