Zayniddin bobo
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Zayniddin bobo, töliq nomi Şayx Zayniddin bobo Köhi Orifon Toşkandiy (1164–1259) — Toşkentda yaşab, tasavvuf yölini tarğib qilgan şayx. U suhravardiya tariqatining Şoş vohasidagi ilk namoyandalaridan biri sanaladi. Uning qabri ustiga qurilgan maqbara va atrofidagi qabriston asrlar davomida şahar aholisi ziyorat qiladigan joy bölib kelgan.1
Kelib çiqişi
13ÖzME ma'lumotiça, Zayniddinning otasi Şayx Şahobiddin Abu Hafs Umar Suhravardiy bölgan. U Bağdodda yaşagan nufuzli mutasavvif bölib, ÖzME uni suhravardiya tariqatining asosçisi sifatida körsatadi. Bu tariqat 12-asrda Bağdodda şakllangan va keyinçalik Yaqin Şarq, Eron, Markaziy Osiyo hamda Hindistonda keng yoyilgan. Şahobiddin Umar Suhravardiy öğlini Şoş, ya'ni hozirgi Toşkent tomonga yuborgan; şu tariqa Zayniddin bobo umrining katta qismini şu yurtda keçirgan.
Faoliyati
13ÖzME'ga köra, Zayniddin bobo hozirgi Kökça dahasida istiqomat qilgan va umrini tasavvuf ilmiga bağişlagan. Tarixiy manbalar uni yuksak sifatlar bilan ta'riflab, xususan «oriflarning qutbi va işonçli rahnamosi» deb ataydi. Bundan uning öz davrida Toşkent va atrofidagi sufiylar orasida katta obröga ega bölgani anglaşiladi. Şayxning taxallusidagi «Köhi Orifon» birikmasi ham uning nomi oriflar, ya'ni ma'rifat ahli bilan boğlab yuritilganini körsatadi.
Maqbarasi
13ÖzME xabar berişiça, Amir Temur 1391–1392-yillarda va 1402-yilda Zayniddin boboning qabrini ziyorat qilgan hamda maqbarani ta'mirlatgan. Özbekça Vikipediyaga köra, maqbara rivoyatlarga köra Temur davrida bunyod etilgan bölib, qabristonning örtasidagi tepalikda joylaşgan. Bino xonaqoh turidagi peştoqli va gumbazli inşoot, tarxi deyarli kvadrat (16×18 m), balandligi 20,7 metr, tört tomonida ham peştoq bor. Markazda şayxning sağanasi, burçaklarda esa boşqa kişilarning qabrlari joylaşgan. Atrofida tobutxona, çillaxona, oşxona, ayvonli masjid va çortoq kabi binolar saqlangan; ulardan çillaxona eng qadimiysi hisoblanadi. Janubi-ğarbiy peştoqdagi bitikka köra, maqbara hijriy 1339-yilda (milodiy 1920–1921) ta'mirlanib, eski ğiştlar yangisiga almaştirilgan.
Avlodlari
13ÖzME'ga köra, şayxning avlodlari «Şayx Zayniddin buva» deb ataluvçi qabriston va ziyoratgoh yaqinida hozirgaça yaşab kelmoqda. Bu şajaradan çiqqan taniqli kişilar qatorida şoir Xislat va navoiyşunos olim Hamid Sulaymon tilga olinadi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Zayniddin bobo // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/2584 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAZayniddin bobo. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/2584
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/2584
Zamondoşlari
Manbalar
2 ta manba- 1Özbekça Vikipediya: Şayx Zayniddin bobo maqbarasiuz.wikipedia.org
- 2ÖzME, 3-jild, 6-b.manbaa.uz · ÖzME, 3-jild, 6-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.